BM

TT Obama: Không nên làm ngơ ‘hành động gây hấn’ ở ...

VN cần 'bà con xa' hay 'láng giềng gần'?

Trung đoàn biệt kích Nhật Bản bị cá sấu xóa sổ

Con đường nào cho Việt Nam để gỡ thế bí?

Tuyệt chiêu "bài xoa bóp" cụ bà Mek Wok Kundor

Điểm lược 8 nhóm tại World Cup 2014

Vì sao VN vẫn trì hoãn kiện TQ?

Một vụ gian lận bảo hiểm lớn nhất trong lịch sử qu...

Hổ thẹn vì… tình đồng chí

Cầm ... cờ (?) cho chó đái

Bối cảnh vì sao VN thần phục TQ

Các ông tướng và xu hướng 'mạnh tay'

HĐGMVN: NHẬP CUỘC CỨU NƯỚC

Còn tin vào 16 chữ vàng là lú lẫn?

TỚI LUÔN BÁC TÀI!

Việt Nam không đơn độc nếu đổi mới

Gặp gỡ ký giả trở về từ điểm nóng Hoàng Sa

Trung Quốc bên bờ một sai lầm lớn?

Hình ảnh biểu tình tại Sài Gòn 11-5-2014

Việt Nam chính thức tuyên bố công hàm Phạm Văn Đồn...

Bà cụ 76 tuổi bị lừa $4 triệu

Trung cộng: Không cần phải đánh "bọn chó"

Qua một trận đánh có bài bản

Những sự mất mát từ Biển Ðông

Có người tự thiêu trước Dinh Độc Lập

Mỹ yêu cầu Đài Bắc làm rõ ý nghĩa 'đường lưỡi bò'

Phân tích bài phát biểu của Phùng Đại tướng tại Shangri-la

"Quan hệ giữa Việt Nam và nước bạn láng giềng Trung Quốc về tổng thể trên các mặt đang phát triển tốt đẹp, chỉ còn tồn tại vấn đề tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông và đôi khi cũng có những va chạm gây căng thẳng như sự việc..."

1. Bây giờ nói về 2 cái paragraph "quan trọng" làm không ít người thất vọng về bài phát biểu này. Đoạn thứ nhất:

bản dịch tiếng Anh:

"Relations between Viet Nam and the friendly neighbouring country of China have seen overall strong growth. There remains an outstanding issue of disputes over sovereignty in the East Sea and frictions from time to time such as the incident..."

Bỏ qua lỗi dịch thuật ("the relationship" chứ không phải "relations"), version tiếng Anh có nghĩa hơi khác so với tiếng Việt, không "nồng ấm" như ý trong tiếng Việt. "An overall strong growth" không hẳn là "đang phát triển tốt đẹp". Cụm từ "the friendly neighbouring country of China" đọc lên rất lủng củng và bản chất khác với "nước bạn láng giềng Trung Quốc". Dịch chính xác (nghĩa) câu tiếng Việt theo tôi phải là:

"The overall relationship between Vietnam and our neighbouring friend China is progressing well in all aspects..."

rõ ràng "nồng ấm" hơn hẳn bản dịch chính thức trên IISS. Lưu ý "friengly neighbour" khác với "neighbouring friend". Câu tiếng Việt khẳng định TQ là "bạn" của VN, câu tiếng Anh chỉ nói TQ là một hàng xóm tốt, dù không khác nhiều nhưng đáng lưu tâm nếu đây là chủ ý. "Đang phát triển tốt đẹp" cũng không hẳn là "strong growth", cụm từ tiếng Anh trung tính hơn hẳn cụm từ tiếng Việt.

Version tiếng Anh sau đó ngắt ra làm 2 câu trong khi bài tiếng Việt thêm vào một mệnh đề phụ với conjunction "chỉ còn" rất nhẹ nhàng. Khác biệt này rất khó thấy nhưng nếu chỉ đọc bản tiếng Anh (bỏ qua lỗi dịch thuật) thì người đọc có cảm giác quan hệ Việt-Trung phát triển đến ngày hôm nay và xuất hiện dispute về biển đảo làm gián đoạn quan hệ đó. Trong khi version tiếng Việt gợi ý rằng quan hệ đang phát triển tốt đẹp chỉ còn một vấn đề (nhỏ) khả năng sẽ được giải quyết êm thấm.

Sang paragraph thứ hai, bản tiếng Việt:

"Chúng tôi đề nghị Trung Quốc rút giàn khoan ra khỏi vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa của Việt Nam và cùng Việt Nam đàm phán để giữ được hòa bình ổn định và quan hệ hữu nghị hai nước."

bản tiếng Anh:

"We demand that China withdraw its drilling rig out of the Vietnamese continental shelf and exclusive economic zone and negotiate with us to maintain peace, stability and friendly relations between the two countries."

Chữ "đề nghị" ở đây dịch thành "demand" là sai (có chủ ý hay không tôi không biết). "We demand" là một yêu cầu ngoại giao cứng rắn, phù hợp với thông lệ quốc tế có nghĩa là "Chúng tôi yêu cầu...". Nếu dịch đúng (nghĩa) "Chúng tôi đề nghị..." sẽ phải là "We ask/insist...", yếu hơn rất nhiều.

Phần tiếp theo "...và cùng Việt Nam đàm phán để giữ được hoà bình...." dịch đúng thành "...and negotiate with us to maintain peace...". Tuy nhiên cả câu tiếng Việt lẫn câu tiếng Anh đều "đánh lừa" người đọc hiểu là VN yêu cầu TQ rút giàn khoan ra và đàm phán về vấn đề chủ quyền vùng biển đó. Cả báo tiếng Việt lẫn một vài báo tiếng Anh có vẻ hiểu như vậy mặc dù cái vế "đàm phán" này chỉ có nghĩa đảm bảo hoà bình, ổn định chứ không hàm ý đàm phán về chủ quyền. Sự mập mờ này là chủ ý hay chỉ là lỗi soạn thảo tôi không biết, nhưng điều này làm lập trường của VN yếu đi.

Dẫu sau trong 2 paragraph này tôi thấy bản tiếng Việt "ôn hoà" hơn hẳn bản tiếng Anh dù theo tôi bản tiếng Anh (lẫn bản tiếng Việt) vẫn chưa đủ cứng rắn và nội dung có nhiều điều cần bàn. Nếu hai version này được chủ ý viết khác nhau (dù rất subtle), một câu hỏi đặt ra là tại sao version tiếng Việt lại nhẹ nhàng hơn? Phải ngược lại mới hợp lý chứ (vì cần xoa dịu dư luận trong nước)?

Hôm trước anh Phu Nguyen Van có nhận xét cụm từ "hữu nghị viển vông" của TT Dũng trả lời phỏng vấn Reuters được dịch thành "elusive friendship" đã làm version tiếng Anh nhẹ nhàng hơn version tiếng Việt. Vậy tại sao tướng Thanh lại làm ngược lại?

2. Tạm xong về vấn đề hình thức, bây giờ chuyển qua nội dung bài phát biểu của tướng Thanh. Trước hết đánh giá về "văn" với tôi bài này có chất lượng trung bình kém. Chưa kể quá nhiều từ ngữ và style kiểu "tuyên giáo" tôi đã phàn nàn trong entry trước, ý tưởng toàn bài không mạch lạc, nhiều ý bị lặp đi lặp lại, các điểm nhấn không nổi bật (có thể tác giả cố tình). Đúng như Carl Thayer nhận xét lãnh đạo VN thường chỉ nói chung chung chứ không đưa ra điều gì cụ thể.

Sở dĩ tôi không xếp hẳn bài này vào diện kém vì 2 bài còn lại trong session này (chuyên đề về Managing Strategic Tensions) cũng nhạt nhẽo không kém, có chăng bộ trưởng QP Úc và Indonesia viết trôi chảy hơn một tẹo. Một lý do nữa (hơi AQ một tý) là không rõ có phải vì bài phát biểu "dĩ hoà vi quí" như vậy nên tướng Thanh không bị quay trong phần Q&A hay không, chứ không chẳng biết ông sẽ xoay sở thế nào?

Nội dung chính của bài này có thể tóm tắt như sau. Năm ngoái thủ tướng tôi nói "lòng tin chiến lược" nhưng chắc chẳng ai nghe nên thế giới và khu vực ngày càng bất ổn. Năm nay tôi sẽ nói về "quản lý căng thẳng chiến lược", mà nói thực tôi cũng chẳng hiểu nó là cái gì (giống hai đồng nghiệp Úc và Indonesia vừa phát biểu). Thôi thì tôi cứ nhắc lại mấy câu "thần chú" ai ai cũng biết: giải quyết tranh chấp bằng thương lượng, hoà bình, các bên phải kiềm chế, không sử dụng vũ lực, đề cao vai trò các diễn đàn/tổ chức quốc tế... Ví dụ như VN chúng tôi đây dù TQ ngang ngược đem giàn khoan vào EEZ của tôi không đời nào tôi dùng vòi rồng hay húc tàu (như chúng nó đã/đang làm - đoạn này ngầm hiểu không phải tôi nói đâu nhé!). Nhân tiện đây tôi nhắn bạn TQ kéo cái giàn khoan ra đi rồi chúng ta đàm phán, tôi hứa sẽ chỉ song phương thôi vì đây là vấn đề giữa 2 chúng ta (bạn lưu ý là tôi không có ý định kiện cáo gì đâu nhé). Cuối cùng, xin gửi lời chào thân ái và quyết thắng tới toàn thể hội nghị!

Điểm "văn" trung bình kém, còn điểm "impact" thì thế nào? Để đánh giá mặt này cần phải trả lời câu hỏi bài diễn văn này nhằm đánh tiếng điều gì và cho ai. Cá nhân tôi cho rằng đích đến của ông Thanh là TQ (dĩ nhiên rồi), Mỹ+Nhật+... (dĩ nhiên), nội bộ VN (nhân dân và các phe cánh khác phe (của) ông Thanh), có thể với Nga nữa. Tại sao lại với Nga? Đọc bài của bộ trưởng QP Nga sẽ thấy Nga lo ngại Mỹ xoay trục sang Asia-Pacific và tìm cách thành lập liên minh quân sự. Toàn bài của tướng Thanh không hề nhắc đến liên minh, liên kết gì cả, thậm chí đến tập trận chung (là điều rất nhiều speaker khác nhắc đến) cũng không dám nói (mạnh miệng nhất chỉ là vụ "giao hữu bóng chuyền" với lính Phi luật tân ở Trường Sa). Thông điệp cho Anatoly Antonov là cứ giao nốt mấy cái Kilo và Su-30 đi, tôi không phản thùng theo Mỹ đâu, tôi cũng ghét các thể loại "color" như bạn vậy.

Tất nhiên đây cũng là thông điệp cho TQ. Thông điệp này càng quan trọng sau bài mở màn đầy kịch tính của Shinzo Abe và nhất là bài cực diều hâu của Chuck Hagel. Nhiều người chỉ đánh giá bài của Hagel ở điểm xỉ vả thẳng thừng TQ mà không để ý ông này doạ TQ bằng cách công bố một loạt hợp đồng bán vũ khí mới cho các quốc gia bao quanh nước này. Hagel nói thẳng ý tưởng có thể lập liên minh quân sự (chống Tàu - cái này là tôi suy diễn nhé) còn Abe bảo liên minh đa phương mà khó thì làm liên minh tay ba Mỹ-Nhật và một nước thứ ba nào đó, mà VN rõ là một candidate rất hợp lý. Abe và sau đó một bạn Nhật khác tung hứng ý tưởng sẽ sửa hiến pháp để chủ động hơn trong các hoạt động quân sự trong và ngoài nước, trong các trường hợp "emergency". Cuối bài phát biểu Chuck Hagel nói kháy TQ bằng lời của George Marshall: tao với mày đọ xem ai có nhiều bạn hơn nào? Không, tất nhiên VN vẫn là bạn với TQ, thông điệp này rất rõ ràng.

Vậy thì thông điệp với Mỹ và đồng minh thế nào? Một con số không tròn trĩnh. Bạn không tin á? Đến một chữ "Mỹ" hay "Nhật" còn không dám đưa vào bài phát biểu chứ đừng nói gì đến liên minh hay hợp tác. Thậm chí một version nhẹ nhàng hơn là TPP cũng giấu tịt. VN theo như tướng Thanh (và phe của ông ấy) sẽ không chơi với Mỹ, đấy là thông điệp trong bài phát biểu này bất chấp trước đó Chuck Hagel đã ra sức làm thân nhắc đến kỷ niệm năm 67. Tất nhiên cả Hagel lẫn Abe đều muốn nghe một tuyên bố cứng rắn từ phía VN công khai tại hội nghị, đó là thành công chính trị mà họ có thể đem về nước để lấy tiền và lấy phiếu. Nhưng hi vọng rằng cả hai bạn ấy đều hiểu phẩm chất của người CS, họ không làm những gì họ nói (trích lời TT đấy nhé). Cũng có thể tướng Thanh đang chê 18 triệu ít quá, số đó mới chỉ là xoay nắm đấm cửa thôi chứ trục trặc gì. Bởi vậy nên bạn đừng quá thất vọng.

Cuối cùng là thông điệp gì tướng Thanh muốn gửi ngược về cho đồng bào của mình? Đọc bản tiếng Việt "nhũn như con chi chi" trái với những lời lẽ cứng rắn của thủ tướng Dũng mấy hôm trước bạn có đoán được không? Tôi nhớ một dạo dư luận và báo chí ồn ào về vụ quân đội có nên "phi chính trị" hay không, hay bây giờ chuyển sang "phi chính phủ"? Cá nhân tôi cảm thấy lo lắng rằng trong lúc dầu sôi lửa bỏng như thế này nội bộ VN không đoàn kết, một lòng tìm giải pháp đối phó với một đối thủ rất thâm độc. Hi vọng rằng những cảm nhận của tôi sai, các bác ấy đang đánh vu hồi tứ tung. VN đang đứng trước một mối đe doạ cực kỳ nguy hiểm nhưng đồng thời có một cơ hội lịch sử thoát khỏi quá khứ tối tăm. Tiếc là khả năng những dân đen như tôi và bạn chộp lấy cơ hội này quá nhỏ, vận mệnh đất nước một lần nữa lại nằm trong tay một vài người như tướng Thanh. Ở thời điểm này, tôi chấm cho (bài phát biểu của) ông điểm kém. Bạn sẽ chấm thế nào?

Giang Lê

Công Hàm số 1, Công Hàm số 2, số 3…

Hoa Kỳ kết liễu sự mập mờ của Trung quốc về đường ...

TT Obama: Không nên làm ngơ ‘hành động gây hấn’ ở ...

VN cần 'bà con xa' hay 'láng giềng gần'?

Trung đoàn biệt kích Nhật Bản bị cá sấu xóa sổ

Con đường nào cho Việt Nam để gỡ thế bí?

Tuyệt chiêu "bài xoa bóp" cụ bà Mek Wok Kundor

Điểm lược 8 nhóm tại World Cup 2014

Vì sao VN vẫn trì hoãn kiện TQ?

Một vụ gian lận bảo hiểm lớn nhất trong lịch sử qu...

Hổ thẹn vì… tình đồng chí

Cầm ... cờ (?) cho chó đái

Bối cảnh vì sao VN thần phục TQ

Các ông tướng và xu hướng 'mạnh tay'

HĐGMVN: NHẬP CUỘC CỨU NƯỚC

Còn tin vào 16 chữ vàng là lú lẫn?

TỚI LUÔN BÁC TÀI!

Việt Nam không đơn độc nếu đổi mới

Gặp gỡ ký giả trở về từ điểm nóng Hoàng Sa

Trung Quốc bên bờ một sai lầm lớn?

Hình ảnh biểu tình tại Sài Gòn 11-5-2014

Việt Nam chính thức tuyên bố công hàm Phạm Văn Đồn...

Bà cụ 76 tuổi bị lừa $4 triệu

Trung cộng: Không cần phải đánh "bọn chó"

Qua một trận đánh có bài bản

Những sự mất mát từ Biển Ðông

Có người tự thiêu trước Dinh Độc Lập

Mỹ yêu cầu Đài Bắc làm rõ ý nghĩa 'đường lưỡi bò'

Đổi chác tệ hại với Việt Nam

Công Hàm số 1, Công Hàm số 2, số 3…

Nhà văn Dương Thu Hương, trong một cuộc phỏng vấn, cho biết năm 1975, khi theo các phụ nữ khác trong đoàn quân của bà vào Sài Gòn, bà đã ngồi khóc trên lề đường của thành phố này. Bà khóc vì, đây là lời bà: “tôi thấy tuổi xuân của tôi đã hy sinh một cách uổng phí”. Sau đó, bà nhận định “Thật chua chát khi nền văn minh đã thua chế độ man rợ. Đó là sự hàm hồ và lầm lẫn của lịch sử”.

Lịch sử thì không lầm lẫn, chỉ có con người lầm lẫn mà thôi.

Bà Dương Thu Hương là một trong những con người đã lầm lẫn đó, vì cũng theo lời bà, năm 1968, khi quyết định đi vào Nam chiến đấu, bà đã “Tôi liều thân cứu nước vì tôi quan niệm đây là một cuộc chiến tranh chống quân xâm lược, và chống quân xâm lược thì người tử tế phải xông ra chiến trường chứ không thể để mặc cho người khác hy sinh, và không thể mưu cầu một cuộc sống yên ấm khi người khác lâm nguy”.

Nay thì chắc hẳn bà Dương Thu Hương đã rõ ai là quân xâm lược rồi.

Quân xâm lược không phải là người Mỹ da trắng, quân xâm lược tóc đen, da vàng, và ở ngay sau lưng đội quân của bà mà bà không hay,

Bà Dương Thu Hương đã lầm lẫn, những người Việt Nam sống ở phía bắc vỹ tuyến 17 đã lầm lẫn.

Tiếc thay sự lầm lẫn này đã di hại đến những người Việt Nam sáng suốt sống ở miền Nam. Không thể trách những người dân thường, nạn nhân của bộ máy tuyên truyền CS. Có trách, thì phải trách những người Việt Nam rắp tâm bán nước. Người đầu tiên là ông Hồ Chí Minh. Thâm ý làm tay sai cho Tầu đã lộ rõ khi ông chọn cho Việt Nam lá cờ đỏ sao vàng, Chúng ta hãy đọc Võ Nguyên Giáp để hiểu thấu sự kiện này: Theo Võ Nguyên Giáp thì hiệu kỳ này do Hồ Chí Minh mang về từ nước ngoài và được chính thức treo lần đầu tiên vào ngày 19 tháng 5 năm 1945. Lá cờ được treo giữa hang Pắc Bó, khai mạc Hội Nghị thành lập Việt Nam Độc Lập Đồng Minh Hội (Việt Minh).

Tại sao lại chọn lá cờ đỏ 1 sao vàng trong khi lá cờ của Trung Cộng cũng mầu đỏ và có 5 ngôi sao. Sau này, người ta phát giác là lá cờ đó là lá cờ của tỉnh Phước Kiến bên Tầu. Việt Cộng bào chữa là lá cờ này do một ông cán bộ nào đó tên Tiến vẽ ra, nhưng đó là ngụy biện. Tôi tin Võ Nguyên Giáp khi ông cho biết lá cờ này do Hồ Chí Minh mang về từ nước Tầu. Năm 1944, Văn Cao sáng tác Tiến Quân Ca nhưng chính Văn Cao cũng chưa thấy lá cờ năm 1944 mà chỉ ngồi tưởng tượng ra rồi viết láo: Cờ in máu chiến thắng mang hồn nước…Sao vàng phất phới…..

Những người CS cao cấp như Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp, Tố Hữu…v.v hẳn phải biết rõ sự liên lạc chủ tớ giữa CS Nga – Tầu và CS Việt. Chứng cớ là họ cung kính gọi “Ông Liên Xô, ông Trung Quốc” trong khi trong Nam, chúng ta gọi người Mỹ nhiều khi bằng thằng, không lịch sự nhưng đó là sự thực, và điều này chỉ để nói lên một điều là người Miền Nam chỉ coi người Mỹ là một người đồng minh, ngang hàng, chứ không phải là ông thầy, ông chủ của mình.

CS luôn luôn rêu rao là chúng chống quân xâm lược. chống kẻ bán nước.

Nay ai là quân xâm lược?

Và ai là kẻ bán nước ?

Có cần nhắc lại hay không ?;

1) Công Hàm Phạm Văn Đồng, 1958.

2) Mật Ước Thành Đô 1990.

3) Hiệp Ước Biên Giới 30 tháng 12 năm 1999 liên quan đến đất liền.

4) Hiệp Ước phân định Vịnh Bắc Bộ 25 tháng 12 năm 2000.

5) Sự việc 2014 tại Biển Đông với dàn khoan 981.

Việt Nam càng lùi, thì Trung Cộng càng tiến tới, càng hung hăng.

Và Trung Cộng càng hung hăng thì VN càng co rúm.

Có lẽ họ sẽ làm như cũ, là lại ký thêm một vài Công Hàm, một vài Hiệp Ước để có dược hai chữ Bình An, như họ đã làm từ năm 1958.

Công Hàm số 1, Công Hàm số 2, số 3…vân vân.

Không còn bao lâu, thì hai chữ Việt Nam sẽ không còn trên bản đồ Thế Giới.

Người CS “bán nước” đâu có mất gì. Đó là con đường mà họ đã chọn mà.

Sự thực, như một cái kim nằm sâu trong bọc, lâu ngày sẽ lòi ra.

Nay sự thực dã lòi ra rồi, những người Việt Nam yêu nước, còn đôi chút lương tâm, sợ mang tội với tổ tiên, với nòi giống nghĩ sao?

Câu hỏi này xin gửi đến những người Việt Nam trong và ngoài nước, đến cả những người hiện đang là đảng viên Đảng CS (quân đội, công an), nữa vì không lẽ cả triệu người đảng viên CS đều muốn bán nước hết hay sao ?? Ít ra cũng phải còn những người “tử tế” (nói theo bà Dương Thu Hương) chứ,

Dân tộc VN không tệ đến nỗi chỉ có những người bán nước, vì nếu họ tệ đến thế, thì nước VN đã biến thành ngôi sao thứ sáu trên bản đồ Trung Cộng từ lâu rồi.

Trần Mộng Lâm

Hoa Kỳ kết liễu sự mập mờ của Trung quốc về đường ...

TT Obama: Không nên làm ngơ ‘hành động gây hấn’ ở ...

VN cần 'bà con xa' hay 'láng giềng gần'?

Trung đoàn biệt kích Nhật Bản bị cá sấu xóa sổ

Con đường nào cho Việt Nam để gỡ thế bí?

Tuyệt chiêu "bài xoa bóp" cụ bà Mek Wok Kundor

Điểm lược 8 nhóm tại World Cup 2014

Vì sao VN vẫn trì hoãn kiện TQ?

Một vụ gian lận bảo hiểm lớn nhất trong lịch sử qu...

Hổ thẹn vì… tình đồng chí

Cầm ... cờ (?) cho chó đái

Bối cảnh vì sao VN thần phục TQ

Các ông tướng và xu hướng 'mạnh tay'

HĐGMVN: NHẬP CUỘC CỨU NƯỚC

Còn tin vào 16 chữ vàng là lú lẫn?

TỚI LUÔN BÁC TÀI!

Việt Nam không đơn độc nếu đổi mới

Gặp gỡ ký giả trở về từ điểm nóng Hoàng Sa

Trung Quốc bên bờ một sai lầm lớn?

Hình ảnh biểu tình tại Sài Gòn 11-5-2014

Việt Nam chính thức tuyên bố công hàm Phạm Văn Đồn...

Bà cụ 76 tuổi bị lừa $4 triệu

Trung cộng: Không cần phải đánh "bọn chó"

Qua một trận đánh có bài bản

Những sự mất mát từ Biển Ðông

Có người tự thiêu trước Dinh Độc Lập

Mỹ yêu cầu Đài Bắc làm rõ ý nghĩa 'đường lưỡi bò'

Đổi chác tệ hại với Việt Nam

Kịch bản chiến tranh Việt-Trung

Hoa Kỳ kết liễu sự mập mờ của Trung quốc về đường chín đoạn

Lần đầu tiên Hoa Kỳ đã bày tỏ một cách rõ ràng rằng đường chín đoạn do Trung quốc và Đài loan vẽ ra trên Biển Đông là trái với luật pháp quốc tế. Trong buổi tường trình trước Uỷ Ban Đối Ngoại của Quốc hội Hoa Kỳ, trợ lý ngoại trưởng phụ trách Đông Á và Thái Bình Dương Danny Russel đã nói: “Theo luật pháp quốc tế, các đòi hỏi chủ quyền ở biển Biển Đông phải dựa trên các yếu tố từ đất liền.

Tất cả những tuyên bố chủ quyền từ “đường chín đoạn” của Trung quốc mà không dựa trên các quyền chủ quyền trên đất liền đều trái với luật pháp quốc tế. Cộng đồng thế giới yều cầu Trung quốc phải giải thích, nếu không thì phải điều chỉnh những tuyên bố chủ quyền dựa trên đường chín đoạn, để tuân thủ theo các nguyên tắc của luật pháp quốc tế.”

Với diện tích rộng hơn 1,4 triệu dặm vuông, Biển Đông có hàng trăm các đảo và quần đảo nhỏ, các rặng san hô, mà phần lớn là không có người ở hay không đủ điều kiện sinh sống. Trung quốc thừa hưởng ý tưởng về đường chín đoạn từ chính quyền quốc dân đảng của Tưởng Giới Thạch, đó là một đường vẽ mập mờ bao quanh tất cả các hòn đảo ở Biển Đông, mà vùng nước trong đó Trung quốc đòi hỏi chủ quyền. Dựa theo Công Ước của Liên Hợp Quốc về Luật Biển (U.N. Convention on the Law of the Sea – UNCLOS), được thương thảo vào những năm 70 và 80, các quốc gia ven biển được yêu sách quyền độc quyền khai thác các nguồn tài nguyên ngư nghiệp và khoáng sản trong “vùng đặc quyền kinh tế” (Exclusive Economic Zones – EEZ), đó là vùng nước rộng 200 hải lý tính từ bờ biển hay xung quanh các hòn đảo có người ở. Không có điều luật nào trong công ước UNCLOS cho phép đòi hỏi quyền chủ quyền mà không dựa vào nguyên tắc tính từ đất liền này. Dựa trên nguyên tắc này của UNCLOS, Hoa Kỳ xem các tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông mà không dựa trên các hòn đảo có người sinh sống là hoàn toàn vô giá trị. Tuyên bố của trợ lý ngoại trưởng Russel đã làm rõ luận điểm này của Hoa Kỳ.

Có thể thấy rõ sự quan tâm của Hoa Kỳ dưới chính quyền của Tổng thống Obama đến tình hình Biển Đông. Chỉ dấu đầu tiên của sự quan tâm đó là tuyên bố được biết đến rộng rãi của Ngoại trưởng Clinton tại một hội nghị quốc tế tại Hà nội vào năm 2010, trong đó bà nêu ra các nguyên tắc trong chính sách của Hoa Kỳ ở Biển Đông: đó là tôn trọng tự do hàng hải, giải quyết các bất đồng một cách hoà bình, tự do thương mại, thương thuyết để tiến tới thành lập một Bộ Qui Tắc Ứng Xử (Code of Conduct – COC) nhằm giải quyết các bất đồng, và vấn đề liên quan ở đây, là các đòi hỏi chủ quyền vùng ở các vùng biển phải dựa trên các chủ quyền hợp pháp trên đất liền. Tuyên bố của bà Clinton đã đụng chạm đến một chủ đề rất mập mờ mà trước đó ít được nhắc đến, nó làm cho Biển Đông trở thành một điểm nóng về ngoại giao, một chủ đề tranh luận giữa các nhà phân tích và các chuyên gia về an ninh quốc gia, và trong một vài trường hợp, nó làm cơ sở cho các tranh cãi của các bên đang tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông. Trong khi các nước Đông Nam Á như Việt Nam. Philippines, Malaysia, và Brunei nhiệt liệt ủng hộ, tuyên bố này làm Trung quốc rất tức giận.

Ngoại trưởng Clinton đã đưa ra tuyên bố này để phản hồi cho những bất an ngày một gia tăng giữa các nước láng giềng của Trung quốc về việc nước này đang ngày càng mạnh bạo hơn trong các đòi hỏi chủ quyền thông qua các phương cách chính trị và quân sự, trong một môi trường thiếu vắng các cơ chế ngoại giao để làm giảm thiểu các căng thẳng. Trong khoảng giữa năm 1994 và 1995, đã có một giai đoạn căng thẳng tương tự khi Trung quốc tiến hành xây dựng các công trình ở rặng san hô Mischief nằm trong quần đảo Trường Sa mà Philippines tuyên bố chủ quyền. Những đổ vỡ mang tính hệ quả trong mối quan hệ giữa Trung quốc và các nước Đông Nam Á đã làm cho các lãnh đạo Trung quốc khi ấy, mà dẫn đầu là ngoại trưởng Tiền Kỳ Tham, phải thương thảo với các nước ASIAN một bản Tuyên Bố Ứng Xử (Declaration of Conduct – DOC), và một cam kết rằng các bên sẽ không có những hành động làm thay đổi nguyên trạng. Mặc dù thỉnh thoảng vẫn xảy ra những vụ tấn công tàu cá do một trong các bên, hoặc một trong những quốc gia liên quan, mà chủ yếu là Việt Nam, cho phép các công ty thăm dò dầu khí trong vùng tranh chấp, những biến cố này đã không châm ngòi cho các cảnh báo chiến tranh.

Tuy nhiên, trong nhiều năm gần đây, đã có những lo ngại gia tăng trong vùng và ngay tại Hoa Kỳ là Trung quốc đã không còn thích thú với các giải pháp ngoại giao nữa, mà nay đang quay sang sử dụng các phương cách quân sự và luật pháp để thúc đẩy các tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông. Các tuyên bố nhắm vào giới ngoại giao Hoa Kỳ là Trung quốc xem Biển Đông như một “quyền lợi cốt lõi” mà liên quan nó Trung quốc sẽ không chấp nhận sự can thiệp làm tăng căng thẳng từ bên ngoài. Trong năm 2012, Trung quốc đã xua đuổi ngư dân Philippines ra khỏi ngư trường truyền thống của họ nằm xung quanh bãi cạn Scarborough, nằm cách các đảo lớn của Philippenes ít hơn 125 dặm, rồi từ đó cho cảnh sát biển liên tục kiểm soát. Cũng trong năm 2012, Trung quốc thiết lập một đơn vị hành chánh và quân sự bao gồm nhiều phần của quần đảo Hoàng sa. Ngay khi vừa thiết lập vùng nhận dạng phòng không ở biển Hoa Đông vào cuối năm 2013, người phát ngôn bộ ngoại giao Trung quốc tuyên bố ý định thành lập một vùng nhận dạng phòng không tương tự ở Biển Đông, chắc chắn sẽ chồng lấn với ít nhất vài khu vực đã được thiết lập bởi các nước khác.

Biển Đông là một vấn đề phức tạp đối với Hoa kỳ. Chúng ta không có đòi hỏi nào trong vùng đó. Chúng ta đã không, và sẽ không nên ngả theo phe nào trong các tuyên bố chủ quyền. Cho dù bất kỳ nước nào thiết lập được khả năng phát huy sức mạnh từ các đảo ở Biển Đông cũng sẽ khó lòng mà đe doạ được tàu bè và quân đội Hoa kỳ hoạt động trong vùng. Mặc dù có những đánh giá về tiềm năng dầu hoả và khí đốt, khả năng khai thác thương mại là không thể trong tương lai gần.

Tuy nhiên, Hoa kỳ có các mối quan tâm trọng yếu ở biển Biển Đông. Đó là:

• Để bảo đảm tự do hàng hải, không phải vì quyền lợi của bất cứ nước cụ thể nào, mà đó là một quyền quốc tế quan trọng trong một khu vực mà 50% các tàu chở dầu phải đi qua, một hải lộ lớn của kinh tế thế giới, và là nơi mà các tàu hải quân Hoa kỳ được gửi đến và hoạt động thường xuyên theo luật pháp quốc tế.

• Để ngăn chặn việc sử dụng sức mạnh hay áp bức để giải quyết các tranh chấp lãnh thổ hay hàng hải.

• Để bảo vệ cho việc tuân thủ các nguyên tắc và luật pháp quốc tế trong việc giải quyết các vấn đề như vậy.

• Để bảo đảm tất cả các quốc gia, bao gồm Hoa Kỳ, được quyền khai thác các nguồn lợi ngư nghiệp và khoáng sản bên ngoài các vùng đặc quyền kinh tế hợp pháp.

• Để ngăn chặn một đồng minh của Hoa Kỳ là Phillippenes khỏi bị bắt nạt hay bị tấn công bằng sức mạnh.

• Để đảm bảo rằng quyền lợi của tất cả các quốc gia, chứ không phải chỉ có nước lớn, phải được tôn trọng.

Có những áp lực giữa các yếu tố khác nhau trong quyền lợi của Hoa Kỳ. Hoa Kỳ không muốn thấy Trung quốc đạt được quyền kiểm soát trong khu vực thông qua việc áp bức. Nhưng cùng lúc, Hoa Kỳ không muốn Biển Đông trở thành nơi đối đầu hay xung đột giữa Mỹ và Trung quốc. Sự thách thức các đòi hỏi của Trung quốc, nếu không tuân theo các thông lệ quốc tế và phù hợp với các nguyên tắc của Hoa Kỳ, có thể kích thích chủ nghĩa dân tộc Trung hoa và sự hoài nghi nhắm vào chủ đích của Hoa Kỳ, và thậm chí kích thích các hành xử hung bạo hơn của Trung quốc trong vùng nhắm vào các bên tranh chấp khác nếu như Hoa Kỳ không có những đáp trả hiệu quả. Mặt khác, một Hoa kỳ thụ động sẽ làm lu mờ các quan tâm kể trên, và sẽ làm cho các bên tranh chấp khác tin rằng Hoa Kỳ bỏ rơi họ và cả những nguyên tắc của mình, qua đó có thể làm cho chính sách “xoay trục” của chính quyền Obama về Châu Á trở thành trò hề, làm mất đi sự đón nhận của khu vực đối với sự hiện diện và ảnh hưởng của Hoa Kỳ.

Qua việc công khai không chấp nhận đường chín đoạn, trợ lý ngoại trưởng Russel và chính quyền Obama đã vạch ra một sự giới hạn đúng chỗ. Họ đã làm rõ là những phản đối của chúng ta dựa trên nguyên tắc, dựa trên luật pháp quốc tế, chứ không phải chỉ để nhắm vào Trung quốc. Nếu cách tiếp cận của chúng ta với vấn đề Biển Đông vẫn tiếp tục dựa trên nền tảng của nguyên tắc và luật pháp quốc tế, Hoa Kỳ có thể đạt được những mục tiêu đề ra, bảo vệ quyền lợi của các bên tranh chấp mà không phải đối đầu với Trung quốc trong vấn đề chủ quyền.

Những việc gì khác mà Hoa Kỳ nên làm? Rất nhiều thứ:

• Hoa Kỳ nên đảm bảo rằng cách tiếp cận của mình không bị xem là đơn phương. Đôi khi các quốc gia khác ngoài mặt thì im lặng nhưng bên trong vẫn ủng hộ. Chính quyền Hoa Kỳ nên làm rõ với các bên tranh chấp khác, cũng như các nước ASIAN khác như Singapore và Thái Lan, là chúng ta kỳ vọng ở họ một sự phản đối công khai đối với đường chín đoạn theo luật pháp quốc tế.

• Hoa Kỳ nên thảo luận với Đài Loan để làm rõ quan đểm của họ về đường chín đoạn, làm rõ rằng những đòi hỏi của họ phải dựa theo UNCLOS.

• Hoa Kỳ nên tiếp tục nỗ lực cho việc đàm phán để tạo ra một Bộ Qui Tắc Ứng Xử (COC) giữa Trung quốc và các nước ASIAN, như chúng ta đã và đang làm từ lúc ngoại trưởng Clinton thông báo về mục tiêu đó ở Hà nội. Thực tế là, quyết định gần đây của Trung quốc và các nước ASIAN trong việc bắt đầu các cuộc đối thoại về COC là một thắng lợi từ tuyên bố của ngoại trưởng Clinton.

• Hoa Kỳ nên khuyến cáo Trung quốc không thành lập bất cứ một vùng nhận dạng phòng không mới nào trên Biển Đông. Mặc dù việc làm rõ quan điểm về vấn đề này một cách công khai là cần thiết, các cuộc đối thoại ngoại giao kín dường như có tác dụng ảnh hưởng hơn với Bắc Kinh.

• Hoa Kỳ nên thảo luận với tất cả các bên tranh chấp về những đồng thuận khả thi trong việc khai thác khoáng sản và ngư nghiệp mà không liên quan đến chủ quyền, bao gồm việc hợp tác đầu tư giữa các công ty.

• Thượng nghị viện nên chuẩn thuận UNCLOS. Điều đó sẽ cho phép Hoa Kỳ có thêm tính chính danh khi tham gia một cách chủ động và hiệu quả vào các quyết định về tương lai Biển Đông. Tất cả các ngoại trưởng tiền nhiệm của Hoa Kỳ đều ủng hộ một quyết định như vậy. Hải quân Hoa Kỳ cũng như các nguyên soái hải quân và tư lệnh Thái Bình Dương, cũng như phần lớn các công ty Hoa Kỳ có liên quan, cũng đều ủng hộ. Thay vì nói, chúng ta hãy bắt tay vào làm thôi.

Liêm Nguyên chuyển ngữ