Monday, September 25, 2017

Nhà thờ đá Bete Giyorgis và truyền kỳ 'thiên thần trợ giúp'

https://baomai.blogspot.com/ 
Bete Giyorgis, còn gọi là Nhà thờ Thánh George, là một trong 11 nhà thờ đá kỳ lạ của Lalibela, Ethiopia

Tôi luôn đặt dấu hỏi về sự tồn tại của Chúa Trời. Thế nhưng ở thị trấn Lalibela ở miền bắc Ethiopia, tôi lại tìm thấy bằng chứng có một chút thực chất.

Chính thức theo đạo Thiên Chúa từ năm 330 sau Công nguyên, Ethiopia cho rằng họ là quốc gia Thiên chúa giáo lâu đời nhất trên thế giới, và mặc dù chìm đắm trong nghèo đói, đức tin vẫn được duy trì mạnh mẽ ở đây qua hàng trăm năm.

Những nhà thờ thời Trung Cổ của Lalibela được đẽo gọt từ đá là bằng chứng rõ ràng cho điều này.

Nhiều giả thiết

Mỗi một trong số 11 công trình kiến trúc nhà thờ đá nguyên khối này được tạo tác một cách kỳ thú giữa khung cảnh núi non, khoét sâu xuống lòng đất từ 40 cho đến 50m và có những khoảng hở hình thập giá được đẽo gọt để cho cho ánh nắng tràn vào bên trong.

Bên trong nhà thờ là do người ta đã đục rỗng đá nguyên khối mà thành.

Có một số giả thiết xung quanh việc xây dựng những giáo đường tuyệt tác này. Một số người tin rằng các hiệp sĩ Templar, vốn thuộc đội quân Thập tự chinh, đang ở đỉnh cao quyền lực vào thế kỷ 13 - đúng vào thời điểm những công trình này ra đời - chính là người là tạo tác ra chúng. Tuy nhiên không có bằng chứng cụ thể về việc này.

Giả thiết được lan truyền rộng rãi nhất - và cũng chính là giả thiết được rao giảng tại bảo tàng nhỏ ở gần lối vào nhà thờ - cho rằng các nhà thờ này được đục đẽo theo lệnh của Quốc vương Lalibela, hoàng đế xứ Ethiopia vào cuối thế kỷ 12 đầu thế kỷ 13, người được cho là đã đi thăm Jerusalem vào năm 1187 ngay trước khi Đất Thánh rơi vào tay quân Hồi giáo.

Quốc vương Lalibela đã cho xây dựng những nhà thờ này xung quanh đoạn sông Jordan kéo dài vào lãnh thổ Ethiopia. Ý định của ông khi đó là muốn chào đón các tín hữu Thiên chúa giáo đến với "Tân Jerusalem".
Tuy nhiên bảo tàng dường như không thật sự hết lòng thúc đẩy giả thiết này.

https://baomai.blogspot.com/
Các nhà thờ được khoét sâu 40-50m xuống lòng đất

Công cụ xây dựng được trưng bày ở đây chỉ có một thiết bị hình chiếc rìu trông rất yếu ớt mà các thợ xây của Vua Lalibela được cho là đã sử dụng để đục đẽo nhà thờ từ mặt đất. Ngay cả khi tính 900 năm bị ăn mòn thì công cụ này vẫn thích hợp để làm cỏ hơn là đẽo đá.

Thay vào đó, hàng ngàn tín đồ tham dự các buổi lễ hàng ngày trong nhà thờ tin vào cách giải thích hoang đường hơn: đó là Vua Lalibela đã được một đoàn các thiên thần trợ giúp để hoàn thành 11 nhà thờ này chỉ trong vòng có một đêm.

Không bao giờ vắng khách

Nhìn từ xa, dấu hiệu duy nhất có thể thấy được của những nhà thờ dưới lòng đất này là dòng người đổ vào và đi ra khỏi các khe núi.

Khách đến thăm cần phải canh giờ làm sao đúng lúc các đám đông dự lễ thưa bớt. Họ cần đến vào khoảng thời gian giữa các buổi lễ hàng ngày để có chỗ bước đi trong các hẻm núi mà đôi lúc chỉ rộng vừa đủ cho một người bước qua.

Những hẻm núi này dẫn thẳng xuống lòng đất. Tay tôi đặt trên tường, tôi chầm chậm bước xuống vào bên trong bóng của nhà thờ.

Ngay cả khi vào những lúc giữa những buổi cầu nguyện nhà thờ cũng không bao giờ vắng khách.

Các tín đồ lớn tuổi chẳng thà đứng gần còn hơn là tìm cách đi vào những lối đi hẹp và khó đi này. Họ đứng đó theo dõi và dựa vào những chiếc gậy cầu nguyện trong khi tôi tháo dây giày và bỏ giày vào đống giày dép nằm rải rác bên ngoài nhà thờ.

https://baomai.blogspot.com/
Dân địa phương tin rằng cả 11 nhà thờ đều do các thiên thần giúp tạo thành chỉ trong một đêm

Khi tôi bước vào Biete Golgotha Mikael, vốn được cho là nơi an nghỉ cuối cùng của chính Quốc vương Lalibela, tấm thảm đỏ đã sờn chỉ không có tác dụng gì nhiều để giữ cho lòng bàn chân tôi khỏi thấm lạnh từ mặt sàn đá lạnh buốt.

https://baomai.blogspot.com/

Mắt tôi tự điều chỉnh trong bóng tối và một hình ảnh trung cổ hiện lên: đó chính là Thánh Peter được khắc vào tường của Tân Jerusalem để tồn tại trường cửu.

Dấu vết thời gian

Những lối đi và đường hầm hẹp đưa tôi đi từ nhà thờ này đến nhà thờ khác.

https://baomai.blogspot.com/

Có một nhà thờ nằm riêng lẻ. Trong số 11 nhà thờ của quần thể thì Biete Giyorgis, nằm cách nhóm nhà thờ chính chỉ một khoảng ngắn, là công trình gây ấn tượng nhất.

Được đục khắc theo hình dáng cây thánh giá, công trình này nằm ẩn một cách hoàn hảo dưới dốc đá thoai thoải. Ở trên cùng là một thánh giá dòng Coptic mà ta chỉ có thể thấy nếu đứng từ phía trên nhìn xuống.

Vách nhà thờ đã được nhuộm màu đồng theo thời gian và nằm sâu 40 dưới lòng vực bao quanh. Mặc dù nằm trơ mình ra sương gió công trình vẫn được giữ gìn nguyên vẹn trải qua chín thế kỷ mà vẫn quyến rũ.

https://baomai.blogspot.com/

Tuy nhiên không phải nhà thờ nào cũng có tình trạng tốt như vậy. Nhà thờ Biete Medhane Alem, vốn được nhìn nhận là nhà thờ đá nguyên khối lớn nhất thế giới, được bảo vệ khỏi thời tiết bằng những tấm kim loại của Unesco để giữ cho nhà thờ không bị xói mòn thêm. Và trên tường của Biete Abba Libanos đã xuất hiện những vết nứt đáng lo ngại.

Khi chứng kiến những dấu vết xuống cấp này, tôi lại nghi ngờ về nguồn gốc huyền bí của nhà thờ: nếu những nhà thờ này là do các thiên thần giúp sức xây dựng thì chúng phải luôn trong tình trạng hoàn hảo chứ.

Nhưng khi tôi bước ra khỏi đường hầm được đào dẫn tới nhà thờ Biete Giyorgis, tôi nhận ra rằng việc các công trình này được xây dựng như thế nào không quan trọng.

Ở xa dưới kia, một đợt các du khách nữa đang đi qua chiếc cổng đá cao vút của nhà thờ - những rầm đỡ đã bị thời gian mài mòn thành ra bóng lưỡng.

Họ đi vào lòng đất, biến mất trong bóng tối của nhà thờ và sau đó xuất hiện trở lại sau khi đã đi qua các nhà thờ và leo trở lại lên chỗ mặt đất có ánh sáng.

Tại rìa vách núi, các nam thanh niên đang giúp đỡ người già bước qua những lối đi dốc. Tôi nán lại thêm vài phút để quan sát dòng người hành hương tưởng chừng như vô tận trở lại mặt đất. Họ có niềm tin, và như vậy là đủ.




Jack Barker

https://baomai.blogspot.com/

Những chuyện nực cười trong cái chết của Stalin
The Vietnam War và khi Hoa Kỳ vào VN
Nhớ lại quá vãng
Nước Mỹ thất bại còn hơn thấy ô Trump thành ...
Nghệ sĩ Hồng Vân: "Hỉ-Nộ-Ái-Ố"
Bí quyết giúp bạn đọc thêm sách mỗi năm
Căn hầm bí ẩn đằng sau khuôn mặt của 4 tổng thống ...
Hội chứng “ Ngồi Lê Đôi Mách”
An Sinh hay ăn xin xã hội ?
Chính phủ CSVN nói gì về phim 'The Vietnam War'?
Hủ tíu gõ
Vì sao có người xem phim hài không cười?
Vì sao người Việt Nam CS vẫn sang Ba Lan?
Muốn nhìn thấu một người...
H1-B cam go hơn dưới chính quyền Trump
Hệ lụy từ diễn văn "đao to búa lớn" của Trump là g...
Thơ: "Lời Trăn Trối"
Thơ: "Giải mã ảnh cáo Hồ"
Donald J. Trump: "Bài diễn văn tuyệt vời"
Ngày mai chắc gì còn gặp lại !

Những chuyện nực cười trong cái chết của Stalin

https://baomai.blogspot.com/ 
Bộ phim mới của tác giả series phim The Thick of It, In the Loop và Veep được đánh giá bốn sao, Caryn James cho điểm.

Bộ phim Cái chết của Stalin của đạo diễn Armando Iannucci đặt ra một câu hỏi có thể ứng với nhiều quốc gia khác trong lịch sử, nhưng có lẽ cũng cho thấy sự hoang mang chính đáng của những người đang quan sát thế giới của ông Trump - Trumpland: bao nhiêu điều trong số những gì đang xảy ra trong chính phủ là nhờ vào sự dễ mua chuộc, nhờ vào sự hèn nhát cá nhân, và bao nhiêu điều là do thói huênh hoang tự mãn?

https://baomai.blogspot.com/

Tuy nhiên, bộ phim mang tính trào phúng chính trị này không nhắm trực tiếp vào vị tổng thống Hoa Kỳ hay bất kỳ nhà lãnh đạo nào. Nó đề cập tới quan điểm toàn cầu mà Ianucci đã lồng vào cách hành xử chính trị của Anh và Mỹ trong phim In the Loop, bộ phim hài dựa trên nguyên mẫu có thật, và trong series Veep, một trong những loạt phim châm biếm sâu cay nhất, nghiệt ngã nhất từ trước tới nay.

Ông xác nhận những nỗi sợ hãi tồi tệ nhất về những gì các chính trị gia nói và làm phía sau hậu trường, và đưa ra những tin xấu theo cách gây cười rất hài hước nhưng sắc sảo.

Phim Cái chết của Stalin (The Death of Stalin) lấy bối cảnh Liên Xô hồi 1953, đem lại sự hài hước bất tận nhưng cũng lột tả sự lố bịch ở mức mạnh mẽ hơn những tác phẩm trước đó.

Câu chuyện xoay quanh các sự kiện có thật.

https://baomai.blogspot.com/

Khi Josef Stalin bị đột quỵ và ngã gục, các nhân viên bảo vệ đã sợ phải vào phòng ông tới mức để bỏ mặc ông nằm trên sàn nhà, giữa vùng nước tiểu trong hàng tiếng đồng hồ.

Sau khi ông chết, các bộ trưởng thân cận nhất, những người từng run sợ trước mỗi cái liếc mắt của ông, nay bắt đầu lao vào cuộc chiến tranh cướp quyền lực. Iannucchi đã hòa trộn vô cùng tài tình những tình tiết hài hước có thật về một chế độ độc tài với sự khôi hài lố bịch tới nực cười diễn ra khi đó.

Đời sống dưới chế độ của nhà độc tài được mô tả ngay ở đầu phim, khi Stalin nghe trên đài phát thanh một chương trình hòa nhạc và gọi điện cho đài đòi phần ghi lại buổi diễn. 

https://baomai.blogspot.com/

Nhưng chương trình hòa nhạc đó lại chưa hề được thu âm hay ghi hình lại, cho nên nhà sản xuất chương trình (Paddy Considine) vốn đã rất lo lắng nay rơi vào tâm trạng hoảng loạn.

Chạy trên phố chèo kéo tất cả những ai qua đường vào dự buổi hòa nhạc thứ hai, được tổ chức chỉ để ghi hình phục vụ yêu cầu của Stalin, anh vui sướng trấn an mọi người, "Chớ lo, sẽ không có ai bị giết đâu." Dưới những tình huống này, đó chính là sự bảo đảm mà mọi người cần có.

https://baomai.blogspot.com/

Iannucci đã khéo léo thể hiện sự sợ hãi với sự lố bịch của tình huống dở khóc dở cười này với những hình ảnh 'độc', chẳng hạn như trong số những vị khách ngơ ngác có một nông dân ôm theo con gà sống vào khán phòng xem buổi diễn.

Khi các vị bộ trưởng được báo tin rằng nhà lãnh đạo của họ đang ốm bệnh, họ vội chạy tới nhà nghỉ của ông. Họ tụ tập xung quanh Stalin, khúm núm trước ông khi đó vẫn ở giữa vũng nước trên sàn nhà, ai cũng sợ hãi không dám có hành động gì thất thố.

https://baomai.blogspot.com/

Steve Buscemi hầu như nổi bật nhất trong phim với vai Nikita Khrushchev, với cách diễn xuất rất thông minh trong vai một kẻ xun xoe. Nhân vật này bắt vợ ghi lại hết những câu nói đùa ông ta nói ra khiến Stalin thích thú, và những câu không được tán thưởng. Khi phản ứng về tin Stalin chết bằng câu "Đây là một tai họa," Buscemi đã thể hiện câu thoại vô cùng tuyệt vời, đủ để lột tả sự giả dối và tham vọng leo cao của Khrushchev.

Đối thủ chính của ông ta trong cuộc đua quyền lực là Beria, người đứng đầu các lực lượng an ninh, người nắm trong tay danh sách những người bị xử tử theo ý của Stalin. Simon Russel Beale thủ vai hung thần khát máu, tàn bạo này.

Cuộc chơi quyền lực

Dàn diễn viên của Iannucci đều rất xuất sắc, với mỗi gương mặt đều thể hiện được một khía cạnh khôi hài khác nhau.

Jeffrey Tambor trong vai Malenkov xấu xa, một cái tên nằm trong danh sách lên kế nhiệm Stalin nhưng thật ra chỉ là một quân cờ trong tay Beria.

Michael Palin trong vai Molotov gặp nhiều xui xẻo, bị chủ nghĩa Stalin tẩy não tới mức sẵn sàng giả đò tin rằng vợ mình là một kẻ phản bội, chỉ để nhằm cứu lấy mạng sống của chính mình.

https://baomai.blogspot.com/
Phương pháp lãnh đạo kiểu Stalin dùng bộ máy an ninh để khủng bố nhân dân và cán bộ đảng cộng sản

Andrea Riseborough thủ vai Svetlana, người con gái điềm đạm, bình tĩnh và đa nghi của Stalin, người nhìn thấy được rằng những chuyện rắc rối đang kéo đến.

https://baomai.blogspot.com/

Người anh trai của cô là Vasily (Rupert Friend) thì nốc vodka như hũ chìm và không hề ý thức được rồi đây cuộc sống sẽ có gì khác trước sau cái chết của cha mình. "Tôi muốn đọc diễn văn tại tang lễ cha," Vasily, một gã luôn không đáng tin cậy, nói. Và Buscemi trong vai Khrushchev độp lại rằng ông ta muốn ngủ với Grace Kelly, diễn viên người Mỹ về sau trở thành hoàng hậu Monaco nhờ cuộc hôn nhân với ông hoàng Rainer đệ tam. Tất nhiên là cả hai điều đó đều là chuyện không thể xảy ra.

Bộ phim được dựa trên một cuốn tiểu thuyết hình ảnh (graphic novel), và Iannucci đã phát triển từ những hình vẽ hoạt hình trong đó. Khi các vị cố vấn khiêng xác Stalin vào phòng và quăng lên giường, đó là hoạt cảnh ngắn đầy tếu táo. Những nét chấm phá thể hiện sự lố bịch khiến bộ phim tạo cảm giác hài hước dễ chịu chứ không nghiệt ngã như trong phim In the Loop.

Ngữ điệu của các diễn viên là giọng Anh pha giọng Mỹ - không hề giả giọng Nga ở đây, khiến độ lố bịch càng được thể hiện rõ nét. Cảnh phim trông không giống như đời thật mà trông rõ là được thực hiện trong trường quay, giống như các phim được làm trong thời kỳ mà phim này mô tả.

Trong phim cũng có một số khoảnh khắc châm chọc sắc bén. Khrushchev, như ở phần giới thiệu cuối phim ghi rõ, trở thành nhà lãnh đạo duy nhất của Liên Xô vào năm 1956. Những cảnh cuối cùng của phim về nhân vật này cho thấy sự tàn nhẫn ẩn giấu của ông ta.

https://baomai.blogspot.com/

Được bấm máy trước khi ông Trump trở thành tổng thống Hoa Kỳ, Cái chết của Stalin là một trong nhiều bộ phim được thực hiện vào giai đoạn bối cảnh toàn cầu đã có những thay đổi, đã trở nên rất khác so với những gì các nhà làm phim có lẽ đã dự đoán.

Có một sự cộng hưởng mới ở cảnh Khrushchev nói về tầm quan trọng của việc cần phải kể đúng chuyện vào đúng thời điểm, bất kể chuyện đó có phải là sự thật hay không. "Con người ta bị giết chết khi các câu chuyện mà họ kể ra không phù hợp," ông ta nói.

Sự hài hước trong phim có thể ứng với bất kỳ ý kiến chính trị nào. Đây là một trong những bộ phim của Iannucci có tính thuyết phục nhất, nhất quán nhất trong việc thể hiện rằng vào những thời điểm khác nhau, bất kỳ ai nắm quyền lực đều trông có vẻ đần độn.





Caryn James

https://baomai.blogspot.com/


The Vietnam War và khi Hoa Kỳ vào VN
Nhớ lại quá vãng
Nước Mỹ thất bại còn hơn thấy ô Trump thành ...
Nghệ sĩ Hồng Vân: "Hỉ-Nộ-Ái-Ố"
Bí quyết giúp bạn đọc thêm sách mỗi năm
Căn hầm bí ẩn đằng sau khuôn mặt của 4 tổng thống ...
Hội chứng “ Ngồi Lê Đôi Mách”
An Sinh hay ăn xin xã hội ?
Chính phủ CSVN nói gì về phim 'The Vietnam War'?
Hủ tíu gõ
Vì sao có người xem phim hài không cười?
Vì sao người Việt Nam CS vẫn sang Ba Lan?
Muốn nhìn thấu một người...
H1-B cam go hơn dưới chính quyền Trump
Hệ lụy từ diễn văn "đao to búa lớn" của Trump là g...
Thơ: "Lời Trăn Trối"
Thơ: "Giải mã ảnh cáo Hồ"
Donald J. Trump: "Bài diễn văn tuyệt vời"
Ngày mai chắc gì còn gặp lại !
Thư gửi : Ông Hữu Thỉnh, Hội Nhà Văn Hà Nội

The Vietnam War và khi Hoa Kỳ vào VN

https://baomai.blogspot.com/
Bộ phim đã nêu ra lời phán xét về Cố Tổng thống VNCH Ngô Đình Diệm

Năm 1958, từ Đại học Virginia ở Charlottesville, chúng tôi đã theo dõi cuộc chiến Việt Nam từ lúc khởi sự thời Eisenhower tới lúc Mỹ đưa quân vào thời Kennedy, rồi leo thang thật nhanh, thời Johnson.

Chúng tôi cũng đã xem và tham gia phim Cuộc Chiến Mười Ngàn Ngày (The Ten Thousand Day War) của Michael Maclear được chiếu năm 1980.

Bộ phim 26 giờ đó còn dài hơn phim 18 giờ của Ken Burns và Lynn Novick.

Với những kinh nghiệm cá nhân và sưu tầm nhiều năm, nhất là từ tài liệu The Pentagon Papers dài 7,000 trang, được giải mật ngày 13/6/2011, chúng tôi đã viết về giai đoạn Mỹ mang quân vào Việt Nam trong cuốn sách 'Khi Đồng Minh Nhảy Vào' (KĐMNV) với gần 900 trang gồm nhiều tài liệu gốc, xuất bản năm 2016.

https://baomai.blogspot.com/

Năm phần đầu bộ phim của Ken Burns và Lynn Novick nói về cùng một thời điểm như cuốn 'Khi Đồng Minh Nhảy Vào', từ thập niên 40 tới cuối 1967. Cách bố cục cũng giống, nhưng với những tựa đề có kịch tính.

https://baomai.blogspot.com/

Thí dụ như tựa đề cho Tập 2: Dòng Sông Styx (The River Styx) rất hấp dẫn vì Styx là một dòng sông trong thần thoại Hy Lạp nói đến ranh giới giữa trái đất này và thế giới bên kia hay cõi chết. Nó cũng còn có ý nghĩa như địa ngục.

https://baomai.blogspot.com/

Từ Tập 3 tới Tập 5 hầu hết chỉ chiếu lại những trận chiến lớn: An Khê, (trận đầu tiên), Pleime, Ia Drang, Pleiku, Bình Giã, Đồi 1338, Đồi 875. Đây là những trận đã được chiếu nhiều lần trong các phim Mỹ về chiến tranh Việt Nam.

https://baomai.blogspot.com/
Nhóm làm phim The Vietnam War và các chính khách Hoa Kỳ từng tham chiến ở VN

Cái mới là có những câu chuyện thương tâm hơn, đau đớn hơn của những người quân nhân Mỹ và gia đình của họ.

So với phim của Michael Maclear, những hình ảnh trong phim này cũng không có gì mới lạ. Tuy nhiên phim được làm sống động hơn, rất ấn tượng nhờ áp dụng kỹ thuật mầu sắc, ca nhạc, âm thanh tân tiến cùng với nhiều cuộc phỏng vấn những người tham chiến và cách dẫn giải của các bình luận gia.

Trong khuôn khổ giới hạn của bài này, chúng tôi tập trung nhiều hơn vào hai phần đầu vì ba phần sau hầu hết là chiếu lại những trận chiến lớn như đã đề cập.

Trên mạng BBC Tiếng Việt có bài tường thuật về buổi giới thiệu cuốn phim ở Sàigòn. Cuối phần trả lời các câu hỏi, đạo diễn Lynn Novick tóm tắt về bộ phim:

https://baomai.blogspot.com/

"Chúng tôi muốn biết cái gì đã xảy ra ở nơi đây … mô tả thực tại, chiến tranh, chiến trường, sự chết chóc, sự hy sinh…Chúng tôi cố gắng không phán xét. Chúng tôi nói về những trải nghiệm tối tăm nhất trong cuộc đời nhân vật. Chúng tôi cố gắng trung thực với những bi kịch, kể câu chuyện từ nhiều phía, và tìm cách thể hiện rất nhiều trải nghiệm của người Việt Nam trong cuộc chiến."

Hai nhà làm phim cho rằng: khác với vô số tài liệu và phim ảnh về cuộc chiến đã có trước đây chỉ trình bày những gì người Mỹ làm, hay những chiến trận hay đau khổ của người Mỹ (như phim Apocalypse Now hay Platoon), phim The Vietnam War sẽ cho cử tọa biết thêm nhiều về những biến cố, những câu chuyện về thân phận cá nhân xảy ra cho người Việt Nam, được kể lại trong các cuộc phỏng vấn từ mọi phía, với các tham dự viên người Việt ở cả hai phía Miền Bắc và Miền Nam Việt Nam.

https://baomai.blogspot.com/
Bắc VN thời chiến: một đơn vị cao xạ phòng không đang nhả đạn

Phán xét về Ngô Đình Diệm

Dù đã có một chiến lược tiếp cận rất hay và đầy tính cách con người, bộ phim có nhiều khuyết điểm.
Sau đây là những thí dụ:

Hai nhà đạo diễn Ken Burns và Lynn Novick nói là "không phán xét" nhưng thực ra là có phán xét một cách thầm kín. Thí dụ như đoạn phim Mỹ chiến đấu trong những năm 1966-1967 được lồng vào đoạn phim hình ảnh trong cuộc chiến khốc liệt của Pháp trong thập niên 40-50.

https://baomai.blogspot.com/

Như vậy là coi người lính Mỹ cũng giống như người lính Pháp: áp bức, tàn bạo? Và rồi Mỹ cũng sẽ lặp lại những sai lầm của thực dân Pháp?

Phim phán xét về TT Ngô Đình Diệm:

"Ông là con người tàn nhẫn, không tin ai ngoài gia đình, lanh lợi, tháo vát, biết khai thác những yếu điểm của đối phương."

Rồi họ gán cho ông một biệt hiệu: "Đấng Cứu thế không có thông điệp."

https://baomai.blogspot.com/
Tổng thống Ngô Đình Diệm

Phán xét này ngược hẳn với đánh giá của tờ New York Times năm 1957, gọi ông Diệm là "một người giải phóng Á Châu," hay tuần báo Life: "Con người cứng rắn và như phép lạ của Việt Nam," hay Nghị sĩ Jacob Javits (tiểu bang New York): "Ông là một trong những anh hùng của thế giới tự do."

Nghị sĩ Mike Mansfield thì từng ca ngợi ông Diệm:

"Công trạng ngăn chặn được xâm lăng của Cộng sản ở Việt Nam, và vì vậy ở cả Đông Nam Á, là do sự quyết tâm, can đảm, trong sạch và chính trực của Tổng Thống Diệm, một người đã chứng tỏ khả năng rất cao trước những khó khăn thật là to lớn."

https://baomai.blogspot.com/

Năm 1961, Phó Tổng thống Johnson đi xa hơn, gọi ông Diệm là "Winston Churchchil của Đông Nam Á".

Phim muốn kể câu chuyện từ nhiều phía…rất nhiều trải nghiệm của người Việt Nam trong cuộc chiến" nhưng đã phỏng vấn rất ít người từ phía VNCH, mà cuộc chiến xảy ra căn bản là ở Miền Nam Việt Nam.

Thời giờ dành cho những người này cũng rất vắn vỏi, coi như chỉ qua loa để gọi là có phỏng vấn. Đâu là những hình ảnh và câu chuyện của những người quân nhân anh dũng của VNCH? Đâu là những hình ảnh vợ con của họ sống trong cảnh khó khăn, cô đơn ở thôn quê Miền Nam, chờ mãi không thấy chồng về?

Thiên tả và chống VNCH?

https://baomai.blogspot.com/
Neil Sheehan 

Về phía các bình luận gia thì Neil Sheehan (ký giả thiên tả, cực lực chống đối chinh phủ VNCH) là một trong những diễn giả chính của phim. Không thấy có phỏng vấn những tác giả thuộc thành phần xét lại như Mark Moyar, Lewis Sorley.

Một sai sót lớn: phim đã khai thác khá dài về Trận Ấp Bắc (1/1963) dựa trên cuốn A Bright Shining Lie (Lời nói dối sáng ngời) của Neil Sheehan, đổ lỗi cho người chỉ huy quân đội VNCH và ca tụng ông Paul Vann hết lời.

https://baomai.blogspot.com/

Tác giả Moyar đã thuật lại chi tiết trận đánh, địa hình địa vật, và quân số hai bên, cũng như diễn tiến trận đánh, để đi đến nhận xét rất rõ ràng về những dối trá của Paul Vann khi ông cung cấp thông tin về trận này cho Sheehan ( 'Khi Đồng Minh Nhảy Vào', trang 470-472).

Phim không đề cập tới một thực tại quan trọng ở Việt Nam trong thập niên 40, đó là sự hình thành của Chính phủ Quốc Gia Việt Nam (QGVN).

Đâu là câu chuyện Đại sứ Nhật Yokohama đến gặp Hoàng đế Bảo Đại để chuyển giao nền độc lập sau khi lật đổ Pháp (11/3/1945):

"Tâu Hoàng Thượng, đêm hôm qua chúng tôi đã chấm dứt chủ quyền của Pháp quốc trên đất nước này. Tôi được trao nhiệm vụ dâng nền độc lập của Việt Nam cho Hoàng Thượng."

https://baomai.blogspot.com/
Quốc trưởng Bảo Đại cùng tướng Pháp, Rene Cogny duyệt hàng quân của Quốc gia Việt Nam

Có nghĩa là trao độc lập của toàn thể lãnh thổ gồm cả các hải đảo mà Nhật đã chiếm như Hoàng Sa, Trường Sa. Hoàng đế Bảo Đại tuyên bố độc lập và thành lập chính phủ Trần trọng Kim.

Tới lúc ký Hiệp định Geneva chia đôi lãnh thổ thì chính phủ QGVN đã được 35 quốc gia công nhận. Sau Geneva, chính phủ VNCH tiếp nối QGVN. Hiệp định Geneva có Trung Cộng  ký vào, như vậy là TC đã công nhận Hoàng Sa, Trường Sa thuộc về Việt Nam. Đây là một sự kiện quan trọng giúp cho Việt Nam trong bối cảnh tranh chấp hiện nay ở Biển Đông.

Phim cũng không nói đến bức thư đầu tiên của lãnh đạo Việt Nam, Hoàng Đế Bảo Đại gửi Tổng thống Truman ngày 18/8/1945?

Nhật vừa trả độc lập, Hoàng đế Bảo Đại đã viết ngay cho Tổng thống Truman yêu cầu Pháp phải tôn trọng nguyên tắc bình đẳng giữa các dân tộc và trả lại độc lập cho Việt Nam:

"Thưa Tổng thống, chế độ thuộc địa không còn thích hợp với chiều hướng lịch sử hiện tại… Nước Pháp phải vui lòng nhìn nhận điều đó để tránh khỏi thảm họa chiến tranh trên đất nước chúng tôi."(KĐMNV, trang 35).

https://baomai.blogspot.com/
Charles de Gaulle

Cùng ngày, ông gửi một tâm thư cho Tướng Charles de Gaulle: "Nếu các ngài trở lại… mỗi làng xóm sẽ trở nên một tổ kháng chiến, mỗi người bạn sẽ trở nên một kẻ thù."

Về phía Chính phủ Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa, phim có nói tới một bức thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh (với chữ ký của ông) gửi TT Truman yêu cầu Mỹ ngăn chặn Pháp trở lại và ủng hộ nền độc lập Việt Nam. Chúng tôi có đăng bản chụp bức thư trong cuốn Khi Đồng Minh Tháo Chạy ở trang 709-710.

Thực ra là có tất cả tới 14 văn thư và công hàm của ông Hồ gửi Tòa Bạch Ốc và Bộ Ngoại giao Mỹ, yêu cầu ủng hộ nền độc lập và cứu trợ nạn đói đang hoành hành khắp mền Bắc. Về bức thư được trích dẫn, người bình luận trong phim (Leslie Gelb) nói rằng thư này không tới tay tổng thống Truman (có thể với hàm ý là vì vậy cho nên ông Truman không trả lời).

Điều này là không đúng, vì trong 14 văn thư và công hàm được tóm tắt trong Phụ Lục cuốn Khi Đồng minh Nhảy vào (trang 704-721) có một văn kiện (ngày 17/10/1945) do chính telex của tòa Bạch Ốc in lại.

Trong cuốn 'Khi Đồng minh Nhảy vào' chúng tôi có viết:

"Như vậy là cả hai phía Việt Minh và Quốc Gia đều cầu cứu Mỹ ngăn chặn Pháp trở lại Việt Nam. Thời gian đó, nạn đói lại đang hoành hành ở miền Trung và miền Bắc, chết từ 1,5 tới 2 triệu người. Xem như vậy, ta có thể đặt ra một câu hỏi: nếu như lúc ấy Mỹ đáp ứng yêu cầu của cả hai phe phái Việt Nam để ngăn chận Pháp và đặc biệt là cứu trợ nạn đói 1945 thì lịch sử đã ra như thế nào? Liệu có Vietnam War hay không? Mỹ có thể dễ dàng mở một Tòa Lãnh sự ở Việt Nam để sử dụng số gạo thặng dư quá nhiều của mình để cứu vớt gần 17% dân số Việt nam trong cảnh đói rét. Trong trường hợp ấy toàn dân Việt Nam sẽ hoan hô Mỹ, và Pháp đã không thể trở lại. "
Đến thời chính phủ VNCH, cuốn phim nhận định không đúng về việc Mỹ ủng hộ ông Diệm từ ban đầu.

Một bình luận gia (hình như Leslie Gelb) nói:

https://baomai.blogspot.com/
Từ trái: Tổng thống Lyndon Johnson, Tướng Westmoreland, Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu và Tướng Nguyễn Cao Kỳ

"Chúng tôi muốn giúp xây dựng một chính phủ hợp pháp. Chúng tôi tin vào ông Diệm - hay cũng là nạn nhân của ông ta."

Đây là nhắc lại bình luận của giới truyền thông thiên tả mà chúng tôi đã thường nghe/xem trong những năm 1958-1963.

Bây giờ, sau trên nửa thế kỷ, với bao nhiêu nghiên cứu mới, giải mật, thông tin mới mà phim vẫn còn "kể lại cho trung thực" kiểu này thì làm sao ta hiểu nổi? Sự thật là ngay từ ban đầu Mỹ đã không tin vào ông Diệm (xem KĐMNV, Chương 10-11).

Sau đây là những gì đã xảy ra:

Tháng 7, 1954 ông Diệm chấp chính, thành lập chính phủ;

Tháng 8, 1954 Đại sứ Mỹ Donald Heath đề nghị về Washington: "Ta phải để ý theo dõi tìm một lãnh đạo khác;"

Tháng 12, 1954: Tướng Collins, Đặc ủy của TT Eisenhower đề nghị "Mỹ chỉ nên ủng hộ ông Diệm thêm vài ba tuần nữa thôi."

Đầu tháng 4, 1955 Tướng Collins đề nghị rõ ràng về 5 bước để loại bỏ ông Diệm.

Cuối tháng 4, 1955 Washington gửi chỉ thị tối mật: thay thế thủ tướng Diệm.

Như vậy là chỉ nội trong 10 tháng chấp chính, Mỹ đã muốn lật đổ Thủ tướng Diệm.

Phim cũng không nói đến các thành quả kinh tế, xã hội mà phía Việt Nam Cộng Hòa đã gặt hái như "5-Năm Vàng Son 1955-1960". Về hành chánh đã có các cán bộ được huấn luyện chu đáo trong hai thập kỷ bởi Học Viện Quốc Gia Hành Chánh, chẳng thua gì Ecole Nationale D'Administration của Pháp (nơi sản sinh các lãnh đạo Pháp), các đại học Luật khoa, Y khoa, nơi sản xuất ra các luật sư, thẩm phán biết đẩy mạnh truyền thống pháp trị (rule of law) và các bác sĩ làm việc trong bệnh viện thay thế bác sĩ Pháp.

Miền Nam Việt Nam thực sự đã đặt được những viên gạch đầu tiên trong các năm 1955-1960 cho mô hình phát triển sau này của chính Nam Hàn dưới thời TT Park Chung Hee.

Tại sao có chiến tranh Việt Nam - Why Vietnam War?"

https://baomai.blogspot.com/

Phim lấy tên là Vietnam War mà lại không chiếu hình ảnh và phỏng vấn về "tại sao có chiến tranh Việt Nam - Why Vietnam War?" Đây là thiếu sót rất quan trọng.

Ví dụ như TV không thể chỉ chiếu và dẫn giải về cảnh tàn phá, hoang tàn ở Houston và Florida mới đây mà không chiếu và dẫn giải về lộ trình và tốc độ của con mắt đỏ Harvey và Irma, lồng lộn xoáy vào từ ngoài đại dương.

Phim nói mập mờ cho rằng chiến tranh Việt Nam đã leo thang từng bước vì những tính toán sai lầm của các lãnh đạo kế tiếp nhau ở Washington.

Sự thực là năm tổng thống (Truman, Eisenhower, Kennedy, Johnson, Nixon) đã tính toán rất kỹ về quyền lợi của Mỹ như đã được chứng minh rõ ràng trong cuốn 'Khi Đồng Minh Nhảy Vào'.

Tất cả có tới 7 quyền lợi mà Mỹ muốn bảo vệ ở Biển Đông, mà Việt Nam là "địa điểm chiến lược quan trọng nhất" như Tổng Tham Mưu Mỹ đã xác định.

https://baomai.blogspot.com/

'The Vietnam War' thực sự bắt đầu khi Tổng thống John Kennedy mang quân tác chiến tới Việt Nam. Phim không nói sự thực về động cơ nào đã đưa ông Kennedy tới quyết định ấy. Lý do đưa quân tác chiến vào không phải là để "bảo vệ tự do của nhân dân Miền Nam" mà là vì hai cú sốc.

Thứ nhất, ngày đăng quang, ông tuyên bố "Chúng tôi sẽ trả bất cứ giá nào, xốc vác bất cứ gáng nặng nào…để bảo đảm sự sống còn và sự thành công của tự do."

Nhưng vừa tuyên bố như vậy thì phải chịu hai cái thất bại liên tục, một ở Lào và một ở Cuba. Ông tâm sự: "Tôi không thể chấp nhận cái thất bại thứ ba," cho nên ông tập trung vào Việt Nam.

Thứ hai, mùa hè 1961 ông bị một cú sốc mạnh khi Lãnh đạo Liên Xô Nikita Khrushchev thách thức ông tại cuộc họp thượng đỉnh Vienna:

https://baomai.blogspot.com/
Tướng Maxwell Taylor và Bộ trưởng QP Robert McNamara nhận lệnh của Tổng thống JF Kennedy trước khi bay sang Nam Việt Nam thị sát tình hình chiến tranh

"Tôi muốn hòa bình, nhưng nếu ông muốn chiến tranh thì đó là vấn đề của ông."

Trở về Washington, TT Kennedy tâm sự với James Reston, trạm trưởng của tờ New York Times tại Washington và là bạn ông Kennedy:

"Ông ta đối xử với tôi như một cậu bé con… Ông ta nghĩ rằng vụ Vịnh Con Heo chứng tỏ là tôi thiếu kinh nghiệm. Có thể ông ta còn nghĩ là tôi ngu nữa. Và có thể quan trọng nhất, ông ta nghĩ tôi không có gan."

Cho nên Kennedy đã quyết định phản ứng, chọn Việt Nam làm nơi đọ sức với Liên Xô. Lúc ấy Khrushchev đang thay đổi chiến lược: chuyển từ trực tiếp đối mặt với Mỹ sang gián tiếp, từ chiến tranh quy ước tới chiến tranh du kích. Kennedy quyết định: "Việt Nam là đúng chỗ rồi." Ông đôn quân vào Miền Nam.

TT Diệm không đồng ý cho Mỹ mang quân vào

Sau quyết định ấy, cái gì đã xảy ra tại Sài Gòn thì phim Vietnam War đã bỏ qua hoàn toàn. Đây là điểm lịch sử cần phải được làm sáng tỏ: Mỹ mang quân vào trái với ý muốn của Tổng thống Ngô Đình Diệm. Muốn trung thực thì bắt buộc phải chiếu hình ảnh và phỏng vấn về điểm này. Ông Diệm chỉ yêu cầu - vì chống cộng là quyền lợi hỗ tương của cả hai nước - Hoa Kỳ yểm trợ phương tiện vật chất, hoặc là hai bên đi tới một hiệp ước quốc phòng song phương thay vì mang quân đội Mỹ vào.

Sau cùng Mỹ phải tìm hai cớ để đôn quân vào. Chúng tôi đã nghiên cứu thật kỹ và viết lại cho rõ ràng trong cuốn 'Khi Đồng Minh Nhảy Vào' (chương 15-16):

Lấy cớ huấn luyện quân đội Miền Nam: Tổng Tham Mưu Mỹ đề nghị "Để thuyết phục ông Diệm thì hay nhất là lấy cớ đem quân 'vào để huấn luyện', rồi đem một đơn vị chiến đấu quân vào đóng ở Việt Nam với công tác là giúp thiết lập hai doanh trại huấn luyện."

Lấy cớ "cứu trợ lũ lụt": Tướng Lionel McGarr, Chỉ huy trưởng cơ quan viện trợ quân sự MAAG gửi một công điện về Ngũ Giác Đài:

https://baomai.blogspot.com/
Lionel McGarr

"Trận lụt rất nặng ở Đồng bằng Cửu Long…nặng nhất kể từ 1937 cho thấy ta có thể dùng việc cứu trợ lũ lụt để biện hộ cho việc mang quân vào làm công việc nhân đạo, để rồi có thể giữ quân đội này lại nếu muốn."

Chẳng bao lâu, cố vấn, quân nhân, CIA, ký giả thiên tả Mỹ tràn lan khắp nơi. Trong cuốn sách A Death in November, tác giả Ellen Hammer kể lại: có lần Tổng thống Diệm phàn nàn với Đại sứ Pháp Roger Lalouette: "Tôi không bao giờ yêu cầu những người quân nhân này tới đây. Họ cũng chẳng có cả hộ chiếu nữa."

https://baomai.blogspot.com/
Người dân tỵ nạn di tản từ miền Trung vào Nam, tháng 4/1975

Phim không nói tới sự kiện là trước bối cảnh đó, TT Diệm ngỏ ý muốn Mỹ rút bớt cố vấn đi. Đại sứ Pháp Lalouette cho rằng "lý do chính đưa tới quyết định của Mỹ loại bỏ ông Diệm là vì vào tháng Tư năm ấy (1963), ông đã toan tính yêu cầu Mỹ rút cố vấn."

TT Diệm nhìn thấy chân trời tím, muốn tìm giải pháp hòa bình. Qua Cố vấn Ngô Đình Nhu, ông đã sắp xếp để điều đình về hiệp thương với Miền Bắc, rồi từng bước tiến tới thống nhất trong hòa bình. Thời điểm ấy, Miền Bắc đang gặp khủng hoảng về lương thực trầm trọng. Theo người môi giới giữa hai bên là ĐS Balan là ông Mieczyslaw Maneli, trong Phái đoàn kiểm soát đình chiến, thì chính phủ Miền Bắc sau cả năm suy nghĩ đã đồng ý để hợp tác với TT Diệm và Mỹ để đi bước này.

Nhưng Đại sứ Lodge, rồi Bộ trưởng McNamara và tướng Taylor báo cáo cho TT Kennedy:

https://baomai.blogspot.com/

"Sự ve vãn của ông Nhu với ý định điều đình (với Hà Nội) - cho dù là nghiêm chỉnh hay không đi nữa - cũng đã cho thấy có sự bất tương phùng căn bản đối với những mục tiêu của Hoa Kỳ."

Về bối cảnh đảo chính, phim chỉ chiếu cảnh Thượng tọa Thích Quảng Đức tự thiêu, thanh niên biểu tình, không nói gì về vai trò của các ký giả thiên tả (như Sheehan, Halberstam, Brown, Sully) và quan chức Mỹ (Harryman, Hillsman, Forrestal, Ball) nhất là Đại sứ Henry Cabot Lodge (chúng tôi gọi là Đao phủ Henry I) đã đưa tới đảo chính và sát hại TT Diệm.

Biến cố này là điểm ngoặt, dẫn đến xáo trộn và khủng hoảng chính trị ở Miền Nam trong hai năm tiếp theo. 

Trước viễn tượng Miền Nam bị sụp đổ, Tổng thống Johnson mang đại quân vào để yểm trợ. Cuộc chiến leo thang rất nhanh từ đó, và thương vong, chết chóc cũng tăng lên rất nhanh từ đó.

Bộ phim có nhiều thiếu sót và sai sót. Thiếu sót quan trọng nhất trong phần đầu là không đề cập tới trách nhiệm của Mỹ trong cuộc đảo chính và hạ sát Tổng thống Diệm. Nếu như thay vì đảo chính, Mỹ ủng hộ sáng kiến và đồng hành với Tổng thống Diệm để tìm giải pháp hòa bình thì liệu Vietnam War xảy ra hay không? Biểu tình nửa triệu người có xảy ra hay không?

https://baomai.blogspot.com/

Không đề cập tới những gì đã xảy ra tại Dinh Gia Long, những bi kịch, hậu quả của những quyết định của Tổng thống Kennedy, như đem quân vào, đảo chính Tổng thống Diệm thì làm sao đạo diễn Lynn Novick có thể nói rằng:

"Chúng tôi muốn biết cái gì đã xảy ra ở nơi đây … mô tả thực tại… trung thực với những bi kịch, kể câu chuyện từ nhiều phía, và tìm cách thể hiện rất nhiều trải nghiệm của người Việt Nam trong cuộc chiến?"

Hy vọng rằng trong năm phần còn lại được bắt đầu chiếu từ ngày 24/9 cuốn phim sẽ đi sâu hơn, cân đối hơn, chính xác hơn, và công bằng hơn.

Hãy trả lại cho Caesar những gì thuộc về Caesar!




TS Nguyễn Tiến Hưng

https://baomai.blogspot.com/ 

Nhớ lại quá vãng
Nước Mỹ thất bại còn hơn thấy ô Trump thành ...
Nghệ sĩ Hồng Vân: "Hỉ-Nộ-Ái-Ố"
Bí quyết giúp bạn đọc thêm sách mỗi năm
Căn hầm bí ẩn đằng sau khuôn mặt của 4 tổng thống ...
Hội chứng “ Ngồi Lê Đôi Mách”
An Sinh hay ăn xin xã hội ?
Chính phủ CSVN nói gì về phim 'The Vietnam War'?
Hủ tíu gõ
Vì sao có người xem phim hài không cười?
Vì sao người Việt Nam CS vẫn sang Ba Lan?
Muốn nhìn thấu một người...
H1-B cam go hơn dưới chính quyền Trump
Hệ lụy từ diễn văn "đao to búa lớn" của Trump là g...
Thơ: "Lời Trăn Trối"
Thơ: "Giải mã ảnh cáo Hồ"
Donald J. Trump: "Bài diễn văn tuyệt vời"
Ngày mai chắc gì còn gặp lại !
Thư gửi : Ông Hữu Thỉnh, Hội Nhà Văn Hà Nội
Tường Linh và lời từ biệt ‘Gặp Trên Đường Về’