Sunday, July 5, 2020

Tổng thống Thomas Jefferson làm toán cho Quốc hội

BM
Thomas Jefferson (1743-1826) làm Toán được Quốc hội phê chuẩn thành luật.

Jefferson thuộc hàng Quốc phụ (Founding Father) của Hoa Kỳ, là tác giả chính của bản Tuyên ngôn Độc lập. Trong thời gian Cách mạng Mỹ, ông làm đại sứ ở Pháp, xong đâu đấy ông về nước làm Ngoại trưởng đầu tiên dưới thời TT Washington. Hai người có những bất đồng về chính kiến nên tuy không ghét gì nhau nhưng lúc Washington qua đời Jefferson bỏ không tham dự tang lễ, dù lúc đó đang là Phó Tổng thống.

Năm 1796 Jefferson ra tranh cử Tổng thống và thua John Adams. Nhưng khi khối Đại cử tri biểu quyết thì có nhầm lẫn lúc bỏ phiếu nên ứng cử viên Phó TT của Adams bị rớt mà Jefferson được bầu vào ghế đó, trở thành Phó TT đối lập duy nhất trong lịch sử Hoa Kỳ. 

Trong vai trò đó, ông có cơ hội đi đêm với Pháp phá chính quyền Adams từ bên trong. Chỉ sau một nhiệm kỳ Adams bị thất cử và Jefferson đắc cử Tổng thống thứ 3 của Hoa Kỳ.

BM
  
Bài toán mà Jefferson giải là bài toán apportionment, tạm dịch là chia phần, xảy ra trong những ngày đầu tiên của nước cộng hào mới thành lập. Bài toán đó như sau.

Hạ Viện Hoa Kỳ thời đó có 105 ghế cho 15 bang. Theo Hiến Pháp, mỗi Dân biểu Liên bang đại diện ít nhất 30,000 người, trừ bang quá nhỏ sẽ vẫn được tối thiểu một ghế, và số ghế được chia cho các bang theo tỷ lệ dân số. Vậy làm sao để chia 105 ghế này?

BM
  
Có thể trả lời, ừ thì chia theo tỷ lệ chứ sao, đã nói rồi mà.

À, vấn đề là chia theo tỷ lệ thì ra số lẻ. Vậy làm gì với những số lẻ đó?

Để lấy thí dụ nhỏ hơn, với những con số chẵn hơn, cho dễ thấy.

Giả sử có 3 bang A, B, C, và 20 ghế. Bang A có dân số 47,500, bang B 67,000, bang C 85,500. Tổng cộng dân số 200,000.

Vậy tính ra là cứ 10,000 dân được một ghế.

Do đó A được 4.75 ghế, B được 6.7 ghế, C được 8.55 ghế.

Tức A được 4 ghế + lẻ, B được 6 ghế + lẻ, C được 8 ghế + lẻ. Tổng cộng 18 ghế.

Làm gì với phần lẻ và 2 ghế dư? Nếu làm tròn số, mỗi bang được thêm 1 ghế thì tổng cộng 21 ghế, nhiều quá.

Giải quyết cách chia phần lẻ, chính là bài toán apportionment.

BM
  
Bài toán này diễn ra trong bối cảnh chia ghế Hạ viện Mỹ, nhưng cũng có thể áp dụng cho các trường hợp khác như chia gia tài, phân bổ nhân sự, chia ca làm overtime.

Khi bài toán này được đưa ra, giải pháp đầu tiên được đề nghị là của Alexander Hamilton (1755? 1757? - 1804) cũng là một quốc phụ của Hoa Kỳ. Ông là người viết hầu hết các loạt bài sau này mang tên The Federalist Papers, là căn bản của Hiến Pháp Hoa Kỳ. Gần như không có năm nào mà án lệ của Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ không trích dẫn The Federalist Papers. Thời TT Washington ông là Bộ trưởng Ngân khố đầu tiên của Hoa Kỳ. Sau này ông chết do đấu súng với Aaron Burr, Phó TT của Jefferson. Chân dung ông in trên tờ $10 của Mỹ.

BM
Chân dung Alexander Hamilton trên tờ tiền $10 Mỹ.

Giải pháp của Hamilton khá đơn giản. Trong số ghế dư phần lẻ nào lớn hơn thì được trước.

Theo phương pháp của Hamilton thì A và B có phần lẻ lớn hơn của C nên được 2 ghế dư.

Quốc hội thông qua phương pháp này, nhưng bị TT Washington phủ quyết. Jefferson bèn đưa ra giải đáp khác. Cách tính của Jefferson như sau.

BM
  
Lấy tiếp thí dụ 200,000 dân, 20 ghế = 10,000 dân mỗi ghế

Nếu chia cho 10,000 và bỏ phần lẻ, thì chỉ có 18 dân biểu.

Vậy Jefferson nói, thì đừng chia cho 10,000 nữa! Chia cho số nào khác nhỏ hơn!

Giảm mẫu số dần cho tới khi số dân biểu vừa đúng 20. Giảm quá đà thì đi ngược lại. Đâu đó ở giữa sẽ có vừa đúng, ông nói vậy.

Phương pháp của Jefferson được Washington chấp thuận, Quốc hội thông qua, và áp dụng cho bầu cử Hạ viện từ 1792 tới 1842.

Vậy phương pháp của Jefferson với của Hamilton khác nhau như nào? Đây là số ghế Hạ viện cho 13 bang Hoa Kỳ trong kỳ bầu cử 1792. Kết quả hai phương pháp đều như nhau ngoại trừ hai bang Virginia và Delaware.

BM
Kết quả hai phương pháp đều như nhau ngoại trừ hai bang Virginia và Delaware.

Có ngạc nhiên khi Virginia được lợi theo phương pháp của Jefferson? Jefferson là cựu thống đốc Virginia.

Nếu áp dụng phương pháp của Jefferson cho ba bang A, B, C ở trên thì sao? Cái này hay nè. Khi giảm mẫu số dần, tới 9550 thì B tăng lên 1 dân biểu, tổng cộng 19 dân biểu. Nhưng sau đó thì A và C tăng giống nhau, nên tới 9500, A B cùng tăng 1 dân biểu nên tổng số nhảy có một cái lên 21 chứ không thể nào có đúng 20 dân biểu.

BM
Tổng số nhảy có một cái lên 21 chứ không thể nào có đúng 20 dân biểu.

Vậy có phải giải đáp của Hamilton đúng hơn không? Sau nửa thế kỷ sử dụng phương pháp của Jefferson, tới 1850 Quốc hội đổi luật, chuyển sang phương pháp của Hamilton. Tuy nhiên, năm 1880, khi sở Thống kê Dân số Hoa Kỳ chuẩn bị báo cáo cho bầu cử, họ phát hiện ra rằng nếu số ghế Hạ viện tăng từ 299 lên 300 ghế, thì theo phương pháp của Hamilton, số ghế của bang Alabama tự dưng rớt từ 8 xuống 7.

Thiệt là vô lý! Nếu tổng số ghế tăng, số ghế của một bang không tăng thì thôi chứ sao lại còn giảm? Tình trạng này được đặt tên là “mâu thuẫn Alabama,” the Alabama paradox.

BM
  
Để Alabama khỏi bị mất ghế, Quốc hội ấn định số ghế là 325, nhưng từ đó các nhà làm luật cũng thấy được điểm kém của phương pháp Hamilton. Tới năm 1900 phương pháp Hamilton bị bỏ, thay bằng phương pháp của Daniel Webster, rồi tới 1940 thay bằng phương pháp hiện tại, phương pháp Hill-Huntington.

Vậy phương pháp nào đúng?

Tùy định nghĩa thế nào là “đúng.”

Các nhà chính trị học đặt ra nhiều tiêu chuẩn cho một phương pháp apportionment “đúng” theo nghĩa là hợp lý và công bằng. Và họ đi tìm các phương pháp apportion mà có thể thỏa mãn hết tất cả các tiêu chuẩn đó.

BM
  
Tuy nhiên, năm 1983, hai nhà toán học Michel Balinski (École Polytechnique ở Pháp) và Peyton Young (University of Maryland, College Park) chứng minh rằng không có phương pháp nào có thể thỏa mãn 3 tiêu chuẩn công bằng sau đây, đừng nói chi nhiều hơn.

(1) Phương pháp đó phải thỏa mãn “quota criterion,” số ghế phải bằng tỷ lệ làm tròn lên hoặc tròn xuống. Nếu tính tỷ lệ một bang nào đó được 17.2 ghế chẳng hạn, phương pháp đó phải cho ra 17 hay 18 ghế, chứ không thể tụt xuống 16 ghế hay nhảy lên 19 ghế.

(2) Phương pháp đó không gây ra mâu thuẫn Alabama. Nếu tổng số ghế tăng thì ghế mỗi bang hoặc tăng hoặc không thay đổi, chứ không thể tụt xuống. Và ngược lại.

(3) Phương pháp đó không gây ra “mâu thuẫn dân số,” population paradox. Nếu dân số tăng, bang có dân số tăng nhanh hơn phải được chia ghế trước khi chia cho bang có dân số tăng chậm hơn.

Phương pháp Hamilton có thể vi phạm tiêu chuẩn (2) và (3). Phương pháp Hill-Huntington hiện dùng tại có thể vi phạm tiêu chuẩn (1). Phương pháp Jefferson có thể vi phạm tiêu chuẩn (1) một cách nặng nề, tức là nếu còn áp dụng phương pháp của Jefferson, gần như tất cả các cuộc bầu cử từ 1850 đến nay đều vi phạm tiêu chuẩn (1).

Nhưng không sao. Đã bảo là không có phương pháp nào hoàn hảo mà, nên đừng trách phương pháp Jefferson không hoàn hảo.

BM
  
Phương pháp của Jefferson ở ngoài nước Mỹ được biết đến với tên gọi phương pháp d'Hondt. Nhiều nước châu Âu vẫn dùng phương pháp này, thí dụ như chia ghế hội đồng tỉnh ở Pháp.

Nước Pháp, rốt cuộc, vẫn có quan hệ tốt với Jefferson.


Vũ Quí Hạo Nhiên


BM

Tẩy da để da khỏi bị sẫm màu
Điều gì khiến một sự kiện 'siêu lây lan'?
Trích bài giảng của linh mục Antôn Đặng Hữu Nam
Những giá trị Mỹ và cộng đồng gốc Việt
Tin phịa _ Tin xuyên tạc _ Tin bôi bác
Đập Tam Hiệp _ dự án kỳ vĩ đầy tham vọng của Trung cộng
Tàu cộng với mộng bá chủ toàn cầu
Thêm cách nhìn thú vị nữa về xứ Phù Tang
Tượng đầu bán thân 42 cựu Tổng thống Hoa Kỳ bị bỏ hoang
Mỹ thu giữ 12 tấn hàng nghi là tóc từ tù nhân TC
Tranh luận về Tổng thống Trump: 'Cần nói sự thật'
Nathan Law chạy ra nước ngoài ‘vì nguy hiểm’
Joe ngủ gục lại tự chỉ ra điểm yếu của mình trước báo giới
Số ca nhiễm Covid-19 hàng ngày tăng kỷ lục
Báo New York Times nên trả lại giải Pulitzer vì quá nhiều tin giả
Đầu bếp Texas dọa kiện phụ nữ gốc Việt vì nhắc sửa cách viết ‘bánh mì’
Nước Mỹ sẽ về đâu nếu phong trào “Donald Trump” thất bại?
Căng thẳng tác động đến cuộc sống của ta thế nào?
TC xả nước cứu đập Tam Hiệp _ lo ngại vỡ đập vẫn chưa dứt
Ngày lễ Độc Lập Hoa Kỳ 'Fourth of July'

Tẩy da để da khỏi bị sẫm màu

BM
Karishma, Anusha và Sabrina từng dùng sản phẩm làm trắng da

"Tôi từng chà xát da trong buồng tắm để thử xem có thoát khỏi tình trạng màu da bị sẫm."

Karishma Leckraz bắt đầu sử dụng các sản phẩm làm trắng da ở tuổi 13 sau khi được cho biết cô sẽ "xinh hơn" nếu có làn da trắng hơn.

"Tôi được bảo rằng tôi có "những nét rất đẹp"- nhưng thật xấu hổ vì trông da tôi 'quá sẫm'," cô gái 27 tuổi nói với Radio 1 Newsbeat.

Cô được cha mẹ giới thiệu cho các sản phẩm làm trắng da - họ muốn cô có làn da sáng hơn.
"Nó ăn sâu vào văn hóa của chúng tôi đến nỗi nếu bạn da sáng hơn," Karishma nói, "thì bạn sẽ xinh hơn rất nhiều."

Đó là "văn hóa" Nam Á mà Karishma nói đến - nơi mà làn da trắng hơn có thể được coi là sự vượt trội.

Nhưng trong những tuần gần đây, để đáp lại những đối thoại diễn ra kể từ sau cái chết của George Floyd, Unilver nói rằng họ sẽ bỏ chữ "Fair" ra khỏi kem làm trắng da ở Ấn Độ - đổi thương hiệu thành Glow and Lovely.

Và một bộ lọc tông màu da đã bị xóa khỏi trang web chuyên về hôn nhân châu Á Shaadi.com.

Đừng ra nắng quá lâu

BM
Karishma, một chuyên gia trang điểm, dùng kinh nghiệm cá nhân để quảng bá những thông điệp tích cực trên da, cho biết các sản phẩm cô sử dụng khi còn trẻ đã làm cho bệnh chàm của mình trở nên tồi tệ hơn

Giống như Karishma, Sabrina Manku được gia đình cho biết da cô quá sẫm.

"Khi còn là một cô gái trẻ, cha mẹ luôn luôn dặn tôi là 'Đừng ra nắng quá lâu.' Họ nói rằng tôi sẽ bị rám nắng."

Họ nói điều đó bằng tiếng Punjab, bởi vì ngôn ngữ thẳng thừng có thể khiến nó trở nên "đau lòng" hơn, cô gái 23 tuổi nói thêm.

Sabrina, lúc 10 tuổi, là lần đầu tiên được giới thiệu về kem làm cho da trắng - sản phẩm mà cô sử dụng trong tám năm.

BM
Sabrina học luật tại Đại học Leicester và nói rằng "theo thời gian tôi trở nên tự tin hơn với làn da và đặc điểm của mình".

Không chỉ là những bình luận của gia đình mới khiến mọi người mong muốn có làn da trắng, sáng hơn.

Đối với Anusha, người không muốn công bố tên họ, chính những năm tuổi thiếu niên ở trường đã dẫn đến những suy nghĩ "thực sự tiêu cực" về màu da của cô.

"Tôi có những so sánh không lành mạnh về dung nhan của mình với những người có làn da sáng hơn."

"Các cô gái được ưa thích nhất sẽ được đối xử khác biệt mà không có lý do nào khác ngoài thực tế da họ được sáng hơn năm mức (tone)."

Karishma thậm chí đã ngừng chụp ảnh chung với bạn bè khi còn là một thiếu niên.

"Tôi không muốn bức ảnh có hình da tôi trông sẫm hơn," cô nói.

Màu da trong cộng đồng Nam Á

BM
  
Cộng đồng Nam Á có một định kiến hoặc phân biệt đối xử với những ai có màu da tối, điển hình là trong số những người cùng sắc tộc.

Chủ nghĩa thực dân đã tạo một hệ lụy, với nhiều cuộc xâm lăng "thường bởi những người da trắng hơn, như người Anh".

"Điều đó ăn sâu vào một suy nghĩ rằng nếu trông da bạn sáng, bạn được cho là vượt trội hơn như thế nào đó," Tiến sĩ Ritumbra Manuvie, người dạy luật nhân quyền và nghiên cứu về sự phân biệt đối xử ở Nam Á, nói.

Hệ thống đẳng cấp - một hệ thống phân cấp xã hội phức tạp - cũng đã làm tăng thêm ý tưởng là da trắng hơn là điều tốt hơn trong xã hội.

"Những người ở đẳng cấp cao hơn hoặc cao nhất của cấu trúc quyền lực thường sẽ có màu da sáng hơn. Với hôn nhân, yêu cầu trung bình là da cô dâu phải sáng sủa."

Tiến sĩ Manuvie giải thích thêm là các sản phẩm làm sáng da và việc những sản phẩm này được quảng bá trong văn hóa đại chúng đã "thể chế hóa khái niệm đẹp" trong thời hiện đại.

"Nếu bạn nhìn vào mọi người trong các tổ chức trong những thời gian đầu, chẳng hạn như những cuộc đấu tranh tự do hàng đầu, màu da không bao giờ thực sự là một vấn đề," bà nói.

Tôi làm theo những gì những người nổi tiếng làm

BM
  
Sabrina đơn cử Bollywood - ngành công nghiệp điện ảnh Hindi ở Ấn Độ - như một ảnh hưởng lớn đến quyết định sử dụng các sản phẩm làm trắng da của cô.

"Tôi ngưỡng mộ những người nổi tiếng và bắt chước theo những thứ thịnh hành đối với họ, làm bất cứ điều gì họ khen ngợi."

Các ngôi sao Bollywood đã bị chỉ trích vì quảng cáo cho các sản phẩm thúc đẩy ý tưởng là da trắng lý tưởng hơn.

"Nó chỉ khiến bạn cảm thấy như bạn có một làn da sẫm hơn và sử dụng một sản phẩm sẽ tạo ra được sự khác biệt bởi vì những người nổi tiếng đang nói với bạn như thế."

Một số quảng cáo có cảnh đàn ông bị thu hút bởi những phụ nữ có làn da trắng hơn khi sử dụng sản phẩm làm trắng da - sau thời gian đầu bị mấy ông này không thèm nhìn tới vì da sẫm.

BM
Tôi muốn làm người mẫu. Tôi luôn nghĩ màu da tối hơn có nghĩa là tôi sẽ không tìm được việc.

Và nó không giới hạn trong quảng cáo.

"Tôi thấy trong các bộ phim, làn da trắng được xem là lý tưởng và đẹp hơn. Tôi chỉ muốn trông giống những người mà tôi thấy trên truyền hình," Sabrina nói thêm.

Tôi vẫn dùng sản phẩm làm trắng da

Karishma và Sabrina không sử dụng sản phẩm làm trắng da nữa - vì tác động của chúng đối với làn da của họ, và cũng bởi sự tự tin về màu da của mình đã tăng lên.

Nhưng với Anusha thì khác.

Đầu tiên thì vì áp lực gia đình và xã hội xung quanh vấn đề màu da mà cô sử dụng các sản phẩm làm trắng da, nhưng bây giờ thì còn do điều khác.

"Không phải mọi người mua một sản phẩm làm trắng đều muốn làm trắng da vĩnh viễn. Đối với tôi, nó mang lại cho làn da của tôi một vẻ ngoài tươi mới hơn nếu nó da hôm đó trông bị xỉn."

Anusha hiện đang sử dụng mặt nạ làm trắng da vì "nó làm cho da mặt thành một nền đẹp hơn để trang điểm hoặc làm đều màu da."

BM
Anusha nhận thấy các thương hiệu quảng cáo làm cho da rạng rỡ thực sự có tác dụng làm trắng da

Nhưng cô thừa nhận rằng nếu không được tiếp xúc với các sản phẩm làm trắng da từ nhỏ, cô sẽ không sử dụng chúng bây giờ.

"Tôi nghĩ rằng việc sử dụng sản phẩm làm trắng da khi bạn lớn lên hẳn đều do áp lực gia đình hoặc xã hội."

Anusha nói rằng cô "liên tục phản ánh" về những gì mình mua xem chúng có phù hợp với làn da không.

Chặng đường còn dài

BM
  
Karishma nói rằng các cuộc thảo luận xung quanh chủ nghĩa màu da và việc sử dụng các sản phẩm làm trắng da đã được cải thiện trong những năm gần đây.

"Tôi thậm chí đã nói chuyện với các thành viên trong gia đình về việc này," cô nói.

Mặc dù việc thay đổi tên các sản phẩm chăm sóc da - như Unilever và L'Oreal đã thực hiện - có vẻ như là một bước tiến, nhưng nó vẫn là chưa đủ đối với Sabrina.

"Cá nhân tôi tin rằng việc thay đổi tên của sản phẩm sẽ không loại bỏ sản phẩm, bởi vì chúng ta biết rằng những sản phẩm này còn đó. Vẫn còn một chặng đường dài để đi," cô nói.

Karishma nói thêm: "Nếu có thể quay ngược lại thời gian, tôi sẽ nói với bản thân mình hồi trẻ là hãy dừng ngay lập tức và thậm chí không nghĩ đến việc sử dụng các loại kem như thế.

"Tôi sẽ nói với mình là nên nhìn thấy vẻ đẹp trong sắc tố da của mình - và sắc tố da của một người không quyết định việc người đó sẽ xinh đẹp tới mức nào."



Manish Pandey

BM

Điều gì khiến một sự kiện 'siêu lây lan'?
Trích bài giảng của linh mục Antôn Đặng Hữu Nam
Những giá trị Mỹ và cộng đồng gốc Việt
Tin phịa _ Tin xuyên tạc _ Tin bôi bác
Đập Tam Hiệp _ dự án kỳ vĩ đầy tham vọng của Trung cộng
Tàu cộng với mộng bá chủ toàn cầu
Thêm cách nhìn thú vị nữa về xứ Phù Tang
Tượng đầu bán thân 42 cựu Tổng thống Hoa Kỳ bị bỏ hoang
Mỹ thu giữ 12 tấn hàng nghi là tóc từ tù nhân TC
Tranh luận về Tổng thống Trump: 'Cần nói sự thật'
Nathan Law chạy ra nước ngoài ‘vì nguy hiểm’
Joe ngủ gục lại tự chỉ ra điểm yếu của mình trước báo giới
Số ca nhiễm Covid-19 hàng ngày tăng kỷ lục
Báo New York Times nên trả lại giải Pulitzer vì quá nhiều tin giả
Đầu bếp Texas dọa kiện phụ nữ gốc Việt vì nhắc sửa cách viết ‘bánh mì’
Nước Mỹ sẽ về đâu nếu phong trào “Donald Trump” thất bại?
Căng thẳng tác động đến cuộc sống của ta thế nào?
TC xả nước cứu đập Tam Hiệp _ lo ngại vỡ đập vẫn chưa dứt
Ngày lễ Độc Lập Hoa Kỳ 'Fourth of July'
Phân biệt chủng tộc tại Hoa Kỳ

Điều gì khiến một sự kiện 'siêu lây lan'?

BM  
Một số mô hình cho thấy chỉ 20% số người - siêu lây lan - tạo ra 80% tất cả các ca nhiễm trùng

Giờ đây, nhiều tháng sau khi dịch virus corona tại Mỹ bùng phát, các biện pháp phòng ngừa an toàn đã trở thành thói quen: đứng cách nhau 2m, đeo khẩu trang và rửa tay.

Tuy nhiên, một số sự kiện 'siêu lây lan' nào đó - tiệc sinh nhật, gặp nhau ở quán rượu và thậm chí buổi tập dợt hợp ca - dường như là thủ phạm gây ra số người nhiễm trùng Covid-19 quá mức.

BM
  
Vậy thì làm sao mà chỉ một đêm đi chơi, hoặc chỉ một người bị nhiễm bệnh, có thể dẫn đến hàng chục trường hợp lây nhiễm khác?

Chúng tôi yêu cầu Tiến sĩ Abraar Karan, một bác sĩ và nhà nghiên cứu y tế công cộng tại Đại học Y tế Harvard, xem xét ba trường hợp khác nhau, kể từ khi dịch bệnh ở Mỹ bắt đầu, để tìm hiểu tại sao một sự kiện có thể chuyển từ nguy cơ thấp sang nguy cơ cao, và làm thế nào để chúng ta tránh tham dự một sự kiện siêu lây lan.

Siêu lây lan là gì?

BM
  
Tại một sự kiện siêu lây lan, số lượng các trường hợp bị lây nhiễm sẽ cao không tương xứng so với tỷ lệ truyền nhiễm chung, Tiến sĩ Karan nói.

Và nguy cơ của những sự kiện siêu lây lan này có thể bùng ra khi có sự người 'siêu lây lan' tham dự. Người 'siêu lây lan' là những người tạo lây nhiễm rộng rãi bằng cách tiếp xúc với nhiều người hơn trung bình, hoặc phát ra nhiều virus hơn.

"Tôi có xu hướng nghĩ về nó như thế này: đại đa số mọi người có thể không tạo lây nhiễm cho người nào khác, và một số người, trong một số tình huống nhất định, sẽ lây nhiễm cho rất nhiều người," Tiến sĩ Abraar Karan nói. "Một người có thể gây lây cho 10 người, hoặc 15 người hoặc 20 người."

BM  
Bạn có thể đi đến một quán rượu và giữ an toàn? Bác sĩ Karan nói rằng điều đó có thể khó

Các nghiên cứu vẫn đang được thực hiện, tiến sĩ Karan nói, nhưng kết quả ban đầu chỉ ra rằng sự lây lan của virus corona chủ yếu được hỗ trợ bởi các sự kiện siêu lây lan này.

BM
  
"Các mô hình khác nhau đã xem xét điều này và kết luận rằng 20% số người bị nhiễm Covid-19 làm lây ra 80% tổng số những người bị nhiễm.

Và trong khi mức độ rủi ro sẽ thay đổi lớn giữa các sự kiện, Tiến sĩ Karan nói rằng có một số yếu tố nhất định cần phải cảnh báo.

BM
  
"Nếu bạn hội tụ bất kỳ những yếu tố nào sau đây: ở trong nhà, không gian đông đúc, kín, không có bất kỳ loại thiết bị bảo vệ cá nhân nào như khẩu trang (trừ khi lúc bạn đang ăn) - những thứ đó đều có nguy cơ cao", ông nói.

Tập dợt hợp ca, Mount Vernon, Washington

BM
  
Chuyện gì xảy ra?

Vào tháng Ba, lúc đại dịch mới bùng nổ ở Hoa Kỳ, 61 thành viên của một nhóm hợp xướng ở quận Skagit, Washington, gặp nhau để tập hợp ca hàng tuần. Một người tham dự cuộc tập dợt kéo dài hai tiếng rưỡi đã có những triệu chứng giống như cảm lạnh.

BM
  
Vài ngày sau, sau một cuộc điều tra của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), 53 trường hợp nhiễm Covid-19 đã được xác định - tức 87% những người đã tập hợp để hát. Hai thành viên của nhóm sau đó đã chết.

Trong buổi tập dợt ngày 10/3, ghế ngồi được sắp xếp thành sáu hàng, mỗi hàng 20 ghế, mỗi ghế cách nhau 15 đến 25 cm, theo báo cáo của CDC. Các thành viên vào chỗ ngồi diễn tập thông thường của họ, với khoảng trống của khoảng 40 người không có mặt trong đêm đó. Một số đồ ăn nhẹ được chia sẻ trong thời gian nghỉ 15 phút, mặc dù không có thành viên nào báo cáo liên hệ vật lý giữa những người có mặt.

Tại sao có sự lây lan?

Trong trường hợp này, yếu tố chính có thể là lý do của nhóm để họp: hát.

Khi bạn hát, tương tự như khi nói to hoặc hét, bạn sẽ tống các giọt hô hấp ra khỏi miệng và mũi, Tiến sĩ Karan nói.

BM
  
"Khi thở ra mạnh, bạn sẽ tạo ra nhiều khí dung hơn, những giọt nhỏ hơn có thể lơ lửng trong không khí", ông nói.

BM
Dịch Covid-19 có dẫn đến khủng hoảng lương thực toàn cầu?

Trong dàn hợp xướng của quận Skagit, thành viên bị bệnh ban đầu có thể đã tống ra những giọt nước này khi họ luyện tập, sau đó bay lơ lửng trong không khí khi các thành viên hát và giao lưu trong hơn hai giờ đồng hồ.

Tiệc sinh nhật, Carollton, Texas

BM
  
Chuyện gì xảy ra?

Vào ngày 30/5, gia đình nhà Barbosa đã tập trung thành một nhóm 25 người cho bữa tiệc sinh nhật bất ngờ. Gia đình ở phía bắc Texas nói với truyền thông Hoa Kỳ rằng chủ nhà đã vô tình bị nhiễm Covid-19.

Cuối tháng 6, Chance O'Shel, một thành viên gia đình nói rằng tám người trong gia và 10 người bạn của gia đình đã bị nhiễm virus, bao gồm cụ ông và cụ bà Frank và Carole Barbosa, hai người sắp kỷ niệm 68 năm ngày cưới.

BM  
Trong bối cảnh virus bùng phát, những tiệc sinh nhật drive bys như thế này sẽ an toàn hơn là cuộc tụ tập trong nhà

Cả Frank và Carole Barbosa sau đó đều phải nhập viện và vào ngày 1/7, Frank Barbosa qua đời, các thành viên gia đình cho biết.

"Họ thậm chí còn thận trọng hơn trước đây, nhưng điều đó vẫn dẫn đến việc bà, ông và dì của tôi phải vào bệnh viện", ông O'Shel nói về việc tập họp của họ với đài truyền hình địa phương KAVU.

Tại sao lại lây lan?

BM
  
Đối với Tiến sĩ Karan, một bữa tiệc sinh nhật tương tự như của gia đình Barbosa có thể có tất cả các yếu tố cho một sự kiện siêu lây lan.

"Bạn có thể tưởng tượng nếu bạn ở trong một bữa tiệc sinh nhật, có rất nhiều liên hệ gần gũi ở đó", ông nói. "Cũng có người có thể xếp hàng để sử dụng nhà vệ sinh", chen chúc nhau trong một hành lang nhỏ nơi không thể áp dụng giãn cách xã hội.

Khi mọi người ăn uống, nhiều vấn đề phát sinh. Đầu tiên, chắc chắn bạn sẽ không sử dụng khẩu trang khi ăn - điều này khiến lây lan dễ dàng hơn.

Thứ hai, nếu khách dự tiệc bắt đầu uống rượu, những quy tắc giãn cách xã hội cứng nhắc có thể sẽ được tôn trọng một cách lỏng lẻo hơn, hoặc bị bỏ qua hoàn toàn.

 BM

"Chúng tôi đang yêu cầu mọi người thay đổi hành vi của mình, chúng tôi yêu cầu mọi người làm những việc không tự nhiên với họ", để giúp ngăn chặn sự lây lan, Tiến sĩ Karan nói. "Nếu bạn giới thiệu những thứ như rượu, nhiều xác suất là mọi người trở lại hành vi bình thường của họ, họ sẽ ít bị ức chế hơn nên họ có thể quên những gì phải để ý."

Nhà hàng và quán bar, East Lansing, Michigan

BM
  
Chuyện gì xảy ra?

Vào ngày 8/6, chủ sở hữu của Harper's Restaurant and Brew Pub - một nhà hàng bên trong rộng gần 1.000m2 với chỗ ngồi ngoài trời lớn - đã mở cửa sau nhiều tuần đóng cửa vì Covid-19.

Các quản lý của nhà hàng có lớp đào tạo về an toàn, bàn ăn được đẩy cách nhau sáu feet và sức chứa chỉ giới hạn ở khoảng một nửa đám đông thông bình thường, cho phép khoảng 225 khách hàng.

BM
Rượu và giãn cách xã hội có lẽ không phải là một kết hợp tốt, Tiến sĩ Karan

Nhưng kể từ ngày 2/7, một báo cáo về 152 ca nhiễm trùng ở 13 quận trên khắp Michigan đã được gắn liền với Harper's. Trong số các trường hợp này, 128 cho biết họ đã có mặt tại nhà hàng trong khoảng thời gian từ ngày 12/6 đến ngày 20/6 và phần còn lại thì có liên hệ chặt chẽ với những người đã đến nhà hàng này.

Tại sao lại lây lan?

Bước vào quán bar hoặc vào trong nhà hàng có thể đưa bạn vào một số lãnh thổ đầy rủi ro, Tiến sĩ Karan giải thích.

Tương tự như một bữa tiệc sinh nhật, thực phẩm có thể là một yếu tố.

BM
  
"Khi thực khách ăn uống, họ sẽ không đeo mặt nạ, họ sẽ nhai và nói chuyện, và họ sẽ mặt đối mặt với nhau," bác sĩ nói, khiến các giọt nhỏ truyền đi giữa khách.

Nếu nhạc phát ra quá lớn tại địa điểm đông người, khiến mọi người khó nói chuyện, nói to cũng sẽ gây ra một số rủi ro, "giống như một bữa tiệc trong tình trạng quá tải", Tiến sĩ Karan nói.

Nhiệt độ cao đi kèm với mùa hè sẽ thêm một phức tạp nữa, ông nói.

"Có một số bằng chứng cho thấy máy điều hòa không khí có thể góp phần cho sự lây lan, có thể thổi những giọt nước dọc theo đường đi của máy điều hòa."

BM
  
Thêm vào đó việc sử dụng nhà vệ sinh công cộng, một số khu vực có điểm tiếp xúc cao như tay nắm ở cửa và bạn có tiềm năng sẵn sàng cho việc lây lan rộng.

"Tôi nghĩ rằng phòng ngừa rất quan trọng", Tiến sĩ Karan nói. "Nhưng nói cho cùng thì, cho dù bạn có thực hiện bao nhiêu biện pháp phòng ngừa, một số điều tự nó có rủi ro cao và quán bar là một trong những điều đó."




Holly Honderich


BM

Trích bài giảng của linh mục Antôn Đặng Hữu Nam
Những giá trị Mỹ và cộng đồng gốc Việt
Tin phịa _ Tin xuyên tạc _ Tin bôi bác
Đập Tam Hiệp _ dự án kỳ vĩ đầy tham vọng của Trung cộng
Tàu cộng với mộng bá chủ toàn cầu
Thêm cách nhìn thú vị nữa về xứ Phù Tang
Tượng đầu bán thân 42 cựu Tổng thống Hoa Kỳ bị bỏ hoang
Mỹ thu giữ 12 tấn hàng nghi là tóc từ tù nhân TC
Tranh luận về Tổng thống Trump: 'Cần nói sự thật'
Nathan Law chạy ra nước ngoài ‘vì nguy hiểm’
Joe ngủ gục lại tự chỉ ra điểm yếu của mình trước báo giới
Số ca nhiễm Covid-19 hàng ngày tăng kỷ lục
Báo New York Times nên trả lại giải Pulitzer vì quá nhiều tin giả
Đầu bếp Texas dọa kiện phụ nữ gốc Việt vì nhắc sửa cách viết ‘bánh mì’
Nước Mỹ sẽ về đâu nếu phong trào “Donald Trump” thất bại?
Căng thẳng tác động đến cuộc sống của ta thế nào?
TC xả nước cứu đập Tam Hiệp _ lo ngại vỡ đập vẫn chưa dứt
Ngày lễ Độc Lập Hoa Kỳ 'Fourth of July'
Phân biệt chủng tộc tại Hoa Kỳ
Vì sao một số người bác bỏ từ ‘BAME’