Wednesday, August 23, 2017

Trịnh Vĩnh Bình kiện chính phủ VN ra Tòa Quốc tế

image

Phiên xử giữa doanh nhân Trịnh Vĩnh Bình, một nhà đầu tư Hà Lan gốc Việt, kiện chính phủ Việt Nam “vi phạm thỏa thuận”, với mức đòi bồi thường “tối thiểu 1,25 tỷ USD”, bắt đầu diễn ra hôm 21/8 tại Tòa Trọng tài Quốc tế ICC, Paris, Pháp.

Nhà triệu phú 70 tuổi cho biết qua email, rằng ông trên đường tới Trung tâm Trọng tài Quốc tế ở thủ đô nước Pháp, để dự phiên xử. Và sau đó không có tin tức gì thêm. Ông Trịnh Vĩnh Bình đã ngưng tiếp xúc với báo chí kể từ những ngày cuối tháng Bảy, theo yêu cầu của Tòa Trọng tài Quốc tế, quyết định sau khi có khiếu nại của chính phủ Việt Nam.

Phiên tòa dự kiến diễn ra trong khoảng từ 8 đến 10 ngày, theo thông tin ông Bình cho biết trước đây.

image

Luật sư đại diện cho ông Bình tại phiên tòa là hãng luật danh tiếng của Mỹ, King & Spalding LLP. Luật sư đại diện cho Chính phủ Việt Nam là hãng luật hàng đầu của Anh, Freshfields Bruckhaus Deringer.

Đây là lần thứ 2 ông Bình kiện chính phủ Việt Nam ra Tòa Trọng tài Quốc tế.

image

Tháng 1/2015, ông Bình nộp đơn kiện chính phủ Việt Nam với lý do Hà Nội không thực hiện đúng cam kết trong thỏa thuận mà 2 bên đã đồng ý vào năm 2005, trong vụ kiện lần đầu.

Cách đây 14 năm, ông Bình, một doanh nhân thành công trong ngành thực phẩm với biệt danh “Vua Chả Giò” ở Hà Lan, kiện chính phủ Việt Nam ra tòa án quốc tế với mức đòi bồi thường 100 triệu USD. Trong vụ kiện năm 2005, ông Bình được tổ hợp luật sư Mỹ, Covington Burling đại diện, đạt được thỏa thuận ngoài tòa với chính phủ Việt Nam. Chính phủ Việt Nam miễn án và bồi thường cho ông Bình 15 triệu USD; khi ông Bình có đơn kiến nghị, Chính phủ Việt Nam xem xét trả lại những tài sản “hợp lý” của ông Bình. Đổi lại, ông Bình rút đơn kiện khỏi Tòa Quốc tế và không tiết lộ nội dung thỏa thuận.

Vụ kiện đang diễn ra ở Paris lần này có nguyên ủy từ những năm cuối thập niên 1990 khi ông Bình về Việt Nam đầu tư, rồi bị chính phủ Việt Nam tuyên án 13 năm tù về tội “vi phạm các quy định về quản lý và bảo vệ đất đai” và tội “đưa hối lộ.”

image
Ông Trịnh Vĩnh Bình lúc nhỏ ở Bạc Liêu.

Sinh ra ở Bạc Liêu, Cà Mau, ông Bình đã cùng gia đình vượt biên năm 1976 sau đó định cư ở Hà Lan. Khởi nghiệp với 2 tiệm thực phẩm, ông Bình sau đó đã trở thành nhà triệu phú và trở về Việt Nam theo tiếng gọi “về nước đầu tư.” Hưởng ứng chính sách khuyến khích Việt kiều về nước đầu tư, ông Bình mang theo gần 2,5 triệu USD và 96 kg vàng. Ông kinh doanh ở mọi lĩnh vực từ khách sạn cho tới thủy-hải sản cho tới nông-lâm sản cho tới xuất khẩu.

Ông Bình nói rằng khi về Việt Nam kinh doanh, ông “chỉ nghĩ là thử thôi.” Nhưng ông đã nhân được số vốn ban đầu đưa về Việt Nam lên 8 lần chỉ trong vòng 6 năm trong lĩnh vực đất đai và bất động sản.

Theo nhận định của cựu Đại sứ Việt Nam tại Hà Lan, tiến sĩ Đinh Hoàng Thắng, “ông Bình trở nên thành công và khá nổi tiếng ở Việt Nam” lúc đó nhưng cũng cho rằng sự thành công quá nhanh này đã “tạo ra một sự cuốn hút không bình thường.”

image
Doanh nhân Trịnh Vĩnh Bình

Vào năm 1996 ông Bình bất ngờ bị bắt với cáo buộc “trốn thuế” và “đưa hối lộ.”


Một trong những nguyên nhân mà ông Bình đòi chính phủ Việt Nam bồi thường tại vụ kiện lần này ở Paris là sự vi phạm nhân quyền do nhốt người oan sai. Ông Bình từng bị tạm giam hơn 18 tháng trước khi đưa ra xét xử tội “trốn thuế” theo cáo buộc của Việt Nam. Với sự can thiệp của chính phủ Hà Lan, ông Bình được tại ngoại và vượt biên lần thứ 2 trước khi bị bắt “để thi hành án 11 năm tù.”

image

Trước khi phiên tòa ở Paris bắt đầu, cựu Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cầm nói rằng ông và nhiều quan chức khác của chính phủ Việt Nam đã tìm cách “dàn xếp êm thấm vụ việc” để không ảnh hưởng đến quan hệ 2 nước Việt Nam-Hà Lan nhưng không thành công vì sự mâu thuẫn trong nội bộ của chính phủ về lợi ích cũng như chi phối của lực lượng an ninh. Cũng theo lời nhà cựu ngoại giao hàng đầu của Việt Nam, sở dĩ chính phủ Việt Nam bội ước thỏa thuận ngoài tòa của vụ kiện trước vì “việc trả lại các tài sản cho nguyên đơn đã không thực hiện được… do các tài sản bị tẩu tán, thay đổi chủ sở hữu.”

Ông Cầm, từng là bộ trưởng ngoại giao trong thời gian 1991-2000, nói “mọi chuyện bây giờ phụ thuộc theo cán cân công lý” và ông cho rằng dù Tòa trọng tài ở Paris có ra phán quyết thế nào thì “đây sẽ là một vụ kiện để lại nhiều bài học kinh nghiệm cần phải rút ra.”

image
Tòa án Trọng tài Quốc tế thuộc Phòng Thương mại Quốc tế (ICC)

Theo quy trình tố tụng trọng tài tại Tòa án ICC, mọi phán quyết đều sẽ mang tính ràng buộc đối với các bên. Bằng việc đưa tranh chấp ra trọng tài theo quy tắc này, ông Bình và chính phủ Việt Nam đã phải nhất trí thi hành bất kỳ phán quyết nào mà không có sự chậm trễ.

image

Dược phẩm VN Pharma bị cấm lưu hành?
Charlottesville: chuyện gì đã xảy ra với nước Mỹ?
Cái lon Guigoz
Pierre Darcourt: Những ngày sau 30-4
Việt Nam: Học càng cao, càng thất nghiệp?
Thông điệp đằng sau dấu chấm than của ông Trump
Bác tài xế taxi London
Dục tình bị bỏ quên
Tổng Thống Trump, Hoa Kỳ trở lại thời vàng son?
Phố Tây ở Việt Nam
Làm sao để 'giữ mình' an toàn trên mạng?
Cá mập và nỗi ám ảnh chết chóc
Phải Chăng Charlottesville kích động mâu thuẫn Nam...
Người Việt tị nạn ghét Tổng Thống Hoa Kỳ ?
Nhật thực ở Mỹ 2017
Thành Hồ trở thành khu đèn đỏ
Du học sinh Việt sốc vì cảnh chen lấn, chặt chém ở...
Thân phận phụ nữ ở xứ Hồi giáo
Tường cao, sông rộng, biển mênh mông!
Meo gửi các chị bán dâm Hồ Chí Minh

Dược phẩm VN Pharma bị cấm lưu hành?

image
Liên quan đến có buộc nhập thuốc ung thư kém chất lượng của ông Nguyễn Minh Hùng, VN Pharma đã nhập lậu một lượng lớn thuốc "kém chất lượng, không rõ nguồn gốc, không được sử dụng làm thuốc chữa bệnh cho người."

Đây là những loại thuốc gì? Chỉ định chữa trị cho những căn bệnh nào?

Capecitabine - thuốc hóa trị liệu ung thư

Trong đó, đề cập đến nhiều nhất là thuốc Capecitabine 500mg, hay VN Pharma gọi là H-Capita 500mg Caplet.

image
Bao nhiêu bệnh viện, nhà thuốc Việt Nam đã nhập thuốc của VN Pharma?


Capecitabine - thuốc hóa trị liệu ung thư

Trong đó, đề cập đến nhiều nhất là thuốc Capecitabine 500mg, hay VN Pharma gọi là H-Capita 500mg Caplet.

image
Capecitabine hay còn được biết đến dưới tên Xeloda thường được dùng để chữa trị bệnh ung thư vú, trực tràng, dạ dày ở các nước Phương Tây

Giám định của Bộ Y tế cho thấy lô thuốc 9.300 hộp VN Pharma nhập về hồi tháng 4/2014 chứa 97% hoạt chất capecitabine kém chất lượng, không rõ nguồn gốc.

Sách Dược lực học do Đại học Y Dược TP HCM nhận định chất capecitabine để điều trị một số loại ung thư như vú, đại tràng, trực tràng, dạ dày.

Cơ chế hoạt động của thuốc là làm chậm hoặc ngăn sự tăng trưởng các tế bào ung thư và giảm kích thước khối u. Tuy nhiên, thuốc làm giả hoặc không đủ hàm lượng theo quy định của nhà sản xuất sẽ không đảm bảo công năng, sẽ ảnh hưởng hiệu quả điều trị của bệnh nhân.

Theo thông tin trên trang web của Trung tâm nghiên cứu Ung thư của Anh Quốc, capecitabine là một loại thuốc thường được dùng trong phương pháp hóa trị liệu ung thư.

image

Bệnh nhận uống thuốc hai lần một ngày, sáng và tối. Và thường sử dụng thuốc trong một chu kỳ kéo dài hơn ba tuần, hoặc trong nhiều tháng.

Lô thuốc hơn 9.000 VN Pharma được nhập về từ tháng 4 nhưng Cục Quản lý Dược không phát hiện cho đến tháng 8, và việc tiến hành bắt giữ ông Nguyễn Mình Hùng không xảy ra cho đến tháng 9/2014.

Hồi 10/2014, VN Pharma xác nhận mặt hàng H-Capita caplet 500 mg đã bị Cục Quản lý dược niêm phong ngay sau khi công ty nhập hàng về Việt Nam, báo Pháp luật đưa tin.

image 
Trang WikiMed.vn vẫn cung cấp thông tin dược liệu về thuốc H2K Ciprofloxacin và H2K Levofloxacin của VN Pharma

Thuốc kháng sinh

Theo công văn 522 hôm 19/9/2014, Cục Quản lý Dược ra quyết định rút mặt hàng dược phẩm do VN Pharma nhập khẩu khỏi danh sách lưu hành tại Việt Nam, gồm thuốc dạng dung dịch tiêm truyền tĩnh mạch với các hàm lượng khác nhau, H2K Ciprofloxacin và H2K Levofloxacin.

image
Giới chức nêu danh sách bảy loại kháng sinh do VN Pharma nhập khẩu bị cấm lưu hành vào 9/2014

H2K Levofloxacin và H2K Ciprofloxacin là hai loại thuốc kháng sinh tổng hợp.

H2K Levofloxacin, chuyên chỉ định cho các bệnh như viêm xoang cấp, đợt cấp viêm phế quản mãn, viêm phổi cộng đồng, viêm tuyến tiền liệt, nhiễm khuẩn đường tiết niệu, nhiễm khuẩn da, bệnh than.

image 

Trong khi đó H2K Ciprofloxacin, chuyên chỉ định cho nhiễm khuẩn nặng mà các thuốc kháng sinh thông thường không tác dụng và các bệnh như viêm đường tiết niệu, viêm tuyến tiền liệt, viêm xương - tủy, viêm ruột vi khuẩn nặng…

image

VN Pharma bắt đầu đi vào hoạt động từ tháng 10/2011, nhưng nhanh chóng thắng thầu, giành được các hợp đồng khổng lồ với các bệnh viện và cơ sở y tế lớn.

image

Charlottesville: chuyện gì đã xảy ra với nước Mỹ?
Cái lon Guigoz
Pierre Darcourt: Những ngày sau 30-4
Việt Nam: Học càng cao, càng thất nghiệp?
Thông điệp đằng sau dấu chấm than của ông Trump
Bác tài xế taxi London
Dục tình bị bỏ quên
Tổng Thống Trump, Hoa Kỳ trở lại thời vàng son?
Phố Tây ở Việt Nam
Làm sao để 'giữ mình' an toàn trên mạng?
Cá mập và nỗi ám ảnh chết chóc
Phải Chăng Charlottesville kích động mâu thuẫn Nam...
Người Việt tị nạn ghét Tổng Thống Hoa Kỳ ?
Nhật thực ở Mỹ 2017
Thành Hồ trở thành khu đèn đỏ
Du học sinh Việt sốc vì cảnh chen lấn, chặt chém ở...
Thân phận phụ nữ ở xứ Hồi giáo
Tường cao, sông rộng, biển mênh mông!
Meo gửi các chị bán dâm Hồ Chí Minh
Truy bắt tội phạm sử dụng thiết bị bay

Charlottesville: chuyện gì đã xảy ra với nước Mỹ?

image
Sự kiện ở Charlottesville gây ra nhiều phản ứng găy gắt và quan ngại trong cộng đồng tại Mỹ.

Thứ bảy cuối tuần trước, ngày 12 tháng 8, một nhóm người theo khuynh hướng cực hữu đã tuần hành ở thành phố Charlottesville, bang Virginia, để phản đối quyết định của Hội Đồng Thành Phố tháo gỡ bức tượng của Robert E. Lee, vị tướng tư lệnh quân miền Nam trong cuộc nội chiến.

Hội Đồng đã thảo luận và thăm dò ý kiến người dân trong một thời gian dài trước khi quyết định xóa di tích của một nhân vật đại diện cho chế độ chủ trương quyền sở hữu nô lệ. Hầu như tất cả đám biểu tình là đàn ông da trắng trẻ tuổi đến từ các nơi khác, nhiều người trong họ mặc đồng phục như quân đội và mang theo vũ khí kể cả súng trường. Họ đốt đuốc sáng rực rồi hô to "máu và đất", khẩu hiệu của chủ nghĩa Quốc Xã Đức, cùng các khẩu hiệu tương tự chống Do Thái và các sắc dân thiểu số.

image

Một nhóm khác gồm đủ mọi sắc dân với nhiều người địa phương cũng đổ về khu vực này để chống lại cuộc tuần hành. Hai bên chửi bới rồi xô xát, cuối cùng cảnh sát phải giải tán. Tưởng thế là yên, nhưng cùng ngày hôm đó, một thanh niên cực hữu lái xe thật nhanh đâm vào đám phản biểu tình. Cô Heather Heyer, 32 tuổi, thiệt mạng tại chỗ, và 19 người khác bị thương. Trong quá trình cứu người bị nạn và ngăn chặn bạo động sau đó, hai nhân viên cảnh sát cũng bị tử thương do trực thăng chở họ bị rớt.

image

Khác với phản ứng gay gắt từ khắp nơi lên án tinh thần kỳ thị và hành động khủng bố của các nhóm cực hữu, lời phát biểu đầu tiên của Tổng Thống Donald Trump làm nhiều người thất vọng, khi ông cho rằng lỗi của vụ việc ở cả hai bên. Bị áp lực từ nhiều giới, sau đó ông đưa ra một tuyên bố dễ chấp nhận hơn, lên án thành phần da trắng thượng tôn (white supremacist) và tinh thần kỳ thị chủng tộc.

Nhưng theo thói quen tiền hậu bất nhất cố hữu, trong một cuộc họp báo hôm sau nữa, ông quay trở lại lập luận cũ. Ông nói rằng cả bên biểu tình lẫn bên phản biểu tình đều có lỗi, và "cũng có nhiều người tốt" trong phe biểu tình của nhóm da trắng thượng tôn. Lập luận cuối cùng này bị chỉ trích dữ dội, không những từ phe đối lập đảng Dân Chủ, mà còn chính từ những chính khách tên tuổi nhất trong đảng Cộng Hòa của ông. Quan trọng hơn nữa là cả bốn vị tướng tư lệnh binh chủng đều đưa ra thông cáo riêng, đả kích tinh thần kỳ thị và thù hận.

image
Tổng thống Donald Trump đã có những phát biểu, bình luận gây tranh cãi liên quan vụ việc Charlottesville

Giới doanh thương, vốn bình thường phi đảng phái, cũng lên tiếng phản đối lời phát biểu của Tổng Thống. Đại đa số chủ tịch của các công ty lớn nhất nước Mỹ, như Merck, Intel, Dell, Ford, General Electric, v.v., rút chân ra khỏi Hội Động Sản Xuất, một bộ phận cố vấn tổng thống về thương mại, khiến hội đồng phải giải tán (Chủ tịch của Tesla, Elon Musk, đã rút chân trước đó). Nhiều nhà kinh doanh tên tuổi tuyên bố cống hiến hàng triệu mỹ kim cho các tổ chức phi lợi nhuận chống kỳ thị.

Toàn thể 18 thành viên Hội Đồng Cố Vấn Tổng Thống Về Nghệ Thuật cũng đồng loạt từ chức, phản đối quan điểm của Tổng Thống về vụ việc tại Charlottesville.

image 

Nhiều người đòi hỏi ông Trump sa thải cố vấn Steve Bannon, người bị gán cho trách nhiệm đã đẩy Nhà Trắng theo xu hướng da trắng thượng tôn. Vài ngày sau, ông Bannon đệ đơn từ nhiệm và chính thức rời khỏi chính phủ.

Tại sao phản ứng gay gắt?

Tại sao người Mỹ khắp nơi, và nhất là các vị lãnh đạo cộng đồng, tôn giáo, chính trị, kinh doanh, lại phản ứng gay gắt như thế? Để hiểu lý do, có lẽ cần phải nhìn lại lịch sử Mỹ và tìm hiểu gốc gác của phong trào da trắng thượng tôn. Vụ biểu tình như khoét lại vết thương tưởng đã lành trong xã hội Mỹ, một xứ sở đã từng nhiều lần nỗ lực để chinh phục con quái vật mang tên kỳ thị chủng tộc, gồm cả một cuộc nội chiến tương tàn.

image

Phong trào tranh đấu cho quyền dân sự của thập niên 1950 và 1960 cũng mang đến nhiều tiến bộ, tạo nên sự bình đẳng chủng tộc trên lý thuyết trong các lãnh vực như giáo dục, gia cư, công việc, v.v. Xét theo các sinh hoạt xã hội bình thường, nạn kỳ thị chủng tộc hầu như vắng mặt ở nước Mỹ của thế kỷ 21, cho đến khi Donald Trump ra tranh cử. Những tín hiệu "huýt sáo chó" (dog whistle; sử dụng từ ngữ với nhiều nghĩa mà chỉ người cùng phe mới hiểu nghĩa thật) mà ứng cử viên sử dụng, đã thổi sức sống cho phong trào da trắng thượng tôn.

Ở các buổi vận động tranh cử của Trump, nhiều người tham dự cầm cờ của phía miền Nam trong cuộc nội chiến, hay thậm chí đeo băng tay với huy hiệu Quốc Xã. Các thông điệp gay gắt từ bên Trump chất chứa thù hận và đổ lỗi cho các nhóm thiểu số khác nhau, từ người Trung Đông, người đạo Hồi, cho đến người Mễ Tây Cơ và người da đen. Các cuộc vận động của Trump cho thấy rõ sự phân biệt sắc tộc, một bên hầu hết da trắng, bên kia đủ màu da như tình trạng chủng tộc thật sự của nước Mỹ ngày nay.

Charlottesville là giọt nước tràn ly; lần đầu tiên các thành phần vẫn bị coi đứng ngoài lề xã hội do quan điểm quá khích, nay công khai biểu lộ thái độ sẵn sàng đàn áp các sắc dân thiểu số. Nhiều người bị chưng hửng vì không tin các diễn biến này có thể xảy ra trong thời điểm hiện tại và cảm thấy cần lên tiếng.

image
Cảnh sát đã phải chịu sức ép lớn trong vụ bạo lực.

Những người biểu tình là ai? Họ mang các tên khác nhau, nhưng cùng quy tụ dưới khuynh hướng "da trắng thượng tôn" (white supremacists) hay còn gọi là "alt-right". Hai thành phần chính trong số họ là:

Ku Klux Klan, gọi tắt là KKK, hay The Klan: nhóm này khởi đầu từ các tiểu bang miền Nam nước Mỹ sau cuộc nội chiến; tiêu chỉ của họ là bảo vệ văn hóa da trắng bằng cách đàn áp và tiêu diệt các sắc dân và các tôn giáo khác với họ. Định nghĩa về người da trắng của họ rất hạn hẹp: đó là những người có gốc Anh hay Bắc Âu, nên ngay cả sắc dân của những khu vực Châu Âu khác, như Ý, Đông Âu, cũng bị họ kỳ thị.

Họ cực kỳ chống các người theo đạo Do Thái, điều đó nhiều người đã biết. Nhưng ít người biết là họ cũng chống Công Giáo, vì đó là một tôn giáo xa lạ với họ. Tuy nhiên, nạn nhân của họ hầu hết là người da đen, vì vào thời điểm đó các tiểu bang miền nam có một dân số cựu nô lệ da đen đáng kể. Hội KKK đổ lỗi cho người da đen là thủ phạm cho những khó khăn về kinh tế và chính trị của người da trắng.

image

Họ tổ chức các cuộc tuần hành, mặc toàn đồ trắng, đội mũ nhọn trắng, che mặt ngoài hai con mắt, nhìn vào rất đáng sợ. Họ rước đuốc khi tuần hành, sử dụng lửa như một vũ khí đe dọa. Họ thường cắm một cây thánh giá gỗ rất lớn trước nhà những người da đen rồi châm lửa cho cháy bùng lên như một cảnh cáo, sau đó có thể đốt nhà, hay treo người da đen lên đốt sống. Họ thường xuyên "lynch" tức là treo cổ các người da đen bắt được, kể cả trẻ em.

Không phải điều xa vời

image

Một số người tị nạn Việt Nam đã là nạn nhân trực tiếp của KKK. Năm 1979 tại Galveston Bay, bang Texas, KKK đã lợi dụng sự tranh chấp giữa các ngư phủ da trắng và tị nạn mới đến, xách động người địa phương đốt thuyền của người Việt. Người tị nạn phản ứng lại, và kết quả là một người đàn ông Việt bắn chết một người da trắng. Tòa tha bổng người Việt vì lý do tự vệ.

KKK trong nhiều thập niên qua đã bị dư luận lên án và bị coi như ở ngoài lề của giới hạn luân lý chấp nhận được. Chính phủ đã quy tổ chức này là "nhóm thù hận" hay "hate group", gần như tương đương với khủng bố.

image

Tân Quốc Xã (Neo-Nazi): Đảng Quốc Xã được Hitler lập ra ở Đức, với chủ trương người da trắng thuộc chủng tộc Aryan là trên hết, và trong đó người Đức có dòng máu Aryan tinh khiết nhất. Các sắc dân khác đều bị coi là thấp kém và chỉ xứng đáng để phục vụ người Aryan, thậm chí cần hủy diệt. Kẻ thù chính của họ là người theo đạo Do Thái, nhưng họ không dừng ở đây. Họ cũng tiêu diệt các sắc dân họ coi là "dưới tiêu chuẩn làm người" (subhuman) như người Slavic, Gypsy, đồng tính, chậm phát triển.

image
Một thành viên trong nhóm 'da trắng thượng đẳng' đứng sau hàng rào của cảnh sát.

Họ cướp đoạt tài sản của các sắc dân này rồi lùa họ vào trại tập trung, sử dụng họ như nô lệ để sản xuất phục vụ chiến tranh, và cuối cùng xịt hơi ngạt giết khoảng 6 triệu người trong các lò ga. Sau khi Đảng Quốc Xã bị diệt ở cuối thế chiến thứ hai, có những thời điểm phong trào kỳ thị của các nước Âu Châu lại trỗi dậy dưới lá cờ Quốc Xã. Ở các xứ Đông Âu và nhất là Nga, thành viên Tân Quốc Xã cạo trọc đầu nên được gọi là skinhead. Ở Nga, họ đã đánh đập, thậm chí giết người da màu kể cà người Việt.

Sau này khi nhìn lại, Charlottesville có lẽ sẽ là bước ngoặt lịch sử quan trọng của nước Mỹ. Từ thời nội chiến đến giờ, đây là lần đầu tiên các quan điểm hữu phái cực đoan dựa trên lòng thù hận sắc tộc, không những có cơ hội mon men vào dòng chính của sinh hoạt chính trị Mỹ mà còn được sự hậu thuẫn từ chính nguyên thủ quốc gia. Các thế lực chia rẽ, đặt màu da này trên màu da kia, tôn giáo này trên tôn giáo kia, đi ngược lại với tinh thần công bình và bao dung đã tạo thành một nước Mỹ vĩ đại. Bước ngoặt này sẽ đưa chúng ta về đâu?

Một mặt, có thể nó là tiếng chuông báo thức, nhắc nhở mọi người rằng những hồn ma vẫn còn quanh quẩn, vẫn có khả năng vực dậy phần đen tối nhất của quá khứ. Nếu chúng ta thấy đây là một viễn tượng đáng sợ hãi và có đủ sáng suốt và quyết tâm chung sức thay đổi đường hướng hiện nay, nước Mỹ có thể tiếp tục cái hành trình hướng thiện đã bắt đầu từ khi lập quốc.

Ngược lại, chiêu bài lấy thù hận làm nguyên lý đã thành công trong vô số trường hợp, từ cách mạng tháng mười tại Nga, cho đến sự trỗi dậy của Quốc Xã và Phát Xít, cách mạng nhân dân ở Trung Cộng, Việt Nam, và nhiều quốc gia khác. Là người da màu ở Mỹ, trong trường hợp xã hội trở thành chia rẽ dựa trên sắc tộc, khả năng chúng ta trở thành nạn nhân của một chế độ kỳ thị không phải là điều xa vời.





Đỗ Nguyên Thắng

image

Cái lon Guigoz
Pierre Darcourt: Những ngày sau 30-4
Việt Nam: Học càng cao, càng thất nghiệp?
Thông điệp đằng sau dấu chấm than của ông Trump
Bác tài xế taxi London
Dục tình bị bỏ quên
Tổng Thống Trump, Hoa Kỳ trở lại thời vàng son?
Phố Tây ở Việt Nam
Làm sao để 'giữ mình' an toàn trên mạng?
Cá mập và nỗi ám ảnh chết chóc
Phải Chăng Charlottesville kích động mâu thuẫn Nam...
Người Việt tị nạn ghét Tổng Thống Hoa Kỳ ?
Nhật thực ở Mỹ 2017
Thành Hồ trở thành khu đèn đỏ
Du học sinh Việt sốc vì cảnh chen lấn, chặt chém ở...
Thân phận phụ nữ ở xứ Hồi giáo
Tường cao, sông rộng, biển mênh mông!
Meo gửi các chị bán dâm Hồ Chí Minh
Truy bắt tội phạm sử dụng thiết bị bay
Biển Đen khỏa thân tại San Diego

Tuesday, August 22, 2017

Cái lon Guigoz

image

Hình như ai đến đây cũng đều giấu đi thân phận và cảm xúc của mình, tôi cũng vậy. Buổi sáng từ 7 đến 8 giờ đoàn xe bus đi gom mọi người cao tuổi ở rải rác quanh vùng chở đến đây và 1 giờ trưa chở về, vì từ 1 giờ trưa đến 6 giờ chiều còn một ca sinh hoạt khác.

Ở Mỹ này có nhiều chuyện ngộ: có nhà giữ trẻ và cũng có nhà giữ người già, mỗi tuần từ thứ hai đến thứ sáu. Thứ bảy và chủ nhật họ ở nhà một mình hoặc có phước có phần ở chung với cháu con!

Tôi nghỉ hưu gần một năm nay, từ Pennsylvania về New Jersey để được gần con cháu. Mấy đứa nhỏ thấy tôi buồn nên xin cho tôi vào đây để gặp gỡ đồng hương cao niên cho vui. Nhưng sau vài tuần tôi muốn “cáo lão qui điền” vì ở đây… chán quá. Ngày nào cũng y chang như vậy: sáng vô điểm danh, ký tên, ngồi vô bàn của mình ăn sáng, rồi tập thể dục nửa tiếng, rồi chơi đá banh thùng, thảy vòng vịt, chơi bingo, nói chuyện dưới đất trên trời… Khoảng 10 giờ đến 10 giờ rưỡi được cho uống sữa, uống juice, ăn kem..rồi chờ ăn trưa, rồi xếp hàng ra xe bus về nhà.

image

Chắc tôi phải nói thêm về cách làm việc ở đây. Điều kiện được đưa vào trung tâm này phải trên 65 tuổi và có Medicaid và trong diện nghèo. Có nhà ở thì OK nhưng nếu có xe thì trị giá xe không quá năm ngàn đô la và trong nhà bank không có quá hai ngàn. Trung tâm này ở thành phố Cherry Hill, New Jersey với cái bảng hiệu “Prestige Adult Medical Daycare”. Như vậy ở đây có bác sĩ trông nom sức khỏe, dĩ nhiên là bệnh tật sơ sài thôi, và sẵn sàng giúp mọi người gọi 911 để vào bệnh viện miễn phí.

Đã gọi là “nơi giữ người già” nên người nào cũng hom hem, lụi đụi, không bệnh ít cũng bệnh nhiều. Ở nhà buồn quá không ai trông nom nên tìm vào đây để giải sầu. Tôi là một trường hợp đó, nhưng tôi không vui mấy vì người Việt Nam ít quá, chỉ chiếm khoảng 10%, số còn lại là Mễ Tây Cơ và người Mỹ gốc Phi Châu. Lúc nào họ cũng ồn ào nói cười, kêu gọi nhau hoặc nhảy cà tưng theo nhạc của họ.

Người đời thường nói khi trở về già người ta giống như con nít từ sinh hoạt cá nhân mỗi ngày hay sinh hoạt vui chơi. Họ cũng tranh nhau trong giờ chơi để thắng điểm để được trung tâm phát tiền… âm phủ. Đó là tiền giả để cuối tuần dùng tiền đó mua những vật dụng trong nhà như xà bông rửa tay, xà bông giặt, kem đánh răng, giấy vệ sinh… Cứ nhìn họ vui vẻ đi shopping tại chổ với vẻ vui mừng như trẻ được quà chúng ta thấy được “già y như trẻ” là vậy. Để rồi, lúc ra về họ phải è ạch mang mấy thứ lục cục đó lên xe. Tài xế phải phụ giúp mấy vị đó mang lên xe nào là wheelchair, gậy chống, khăn áo lùng chùng…

image

Trung tâm này nằm trong khu biệt lập, xa đường chính nên khá yên tĩnh. Phòng sinh hoạt chính khá rộng với mười mấy cái bàn tròn rộng phủ khăn và trên bàn lúc nào cũng có chậu hoa… ni-lông cũng khá sáng đẹp. Bên trái là văn phòng, sau văn phòng là phòng nghỉ ngơi của các cụ khi thấy mệt. Quí vị vào phòng này sẽ thấy lòng mình buồn tênh vì vài người già nằm trên ghế dài trùm chăn, hơi thở mệt nhọc. Tôi cũng là người cao tuổi nhưng còn linh hoạt hơn họ đôi chút, nghĩ rằng rồi mình cũng sẽ nằm thở dốc như họ một ngày không xa!

Bàn tròn của người Việt Nam lùi vào phía trong của gian phòng rộng, lác đác chừng năm bảy người, toàn là đàn ông. Nghe nói lúc trước có vài phụ nữ Việt Nam nhưng họ xin đổi xuống ca chiều có nhiều người cùng xóm cho vui. Bàn của chúng tôi có hai vị tuổi 82 còn lại cũng trên dưới 70. Mọi người đều xuề xòa, duy chỉ có một ông lúc nào mặt cũng hằm hằm, hình như không mấy có thiện cảm với tôi. Thằng cha này lúc nào cũng trầm tư biếng nói, ít cười và đặc biệt lúc nào cũng có cái mũ nồi trên đầu. Có lẽ hắn nhỏ tuổi hơn tôi và có tên là Hiền mà mặt mày chẳng hiền chút nào, giống như dân đứng bến hay ít ra cũng là dân chợ trời hay dấm dúi bán chui á phiện! Không ai biết gì về gã, đó là lý do tôi không vui khi đến đây. Về phía đám đông Mexico và Mỹ Phi Châu kia thì lúc nào cũng như cái chợ chồm hổm, ăn uống nói chuyện ồn ào, nếu có chút nhạc thì loi choi nhảy múa như điên!

image

Kể ra họ còn có chút vui. Sao đám Việt Nam chúng tôi lại eo sèo đến thế? Nhiều lúc tôi tự hỏi: “Tuổi già sống khắc khoải như thế này đề làm gì, đang chờ đợi điều gì, nếu không phải chờ… ngày về với đất?” Có khi cũng không cần đất cát gì, chỉ đốt thành tro bụi rồi rải ra biển lớn. Thế là xong.

Tôi định rút lui khỏi cái câu lạc bộ này nếu không có một sự việc xãy ra hôm tuần trước.

II.

Thật ra, tôi cũng là người già nhưng khác hơn mấy ông già Việt Nam này đôi chút. Tôi xin vào đây để làm thiện nguyện, giúp người già Việt Nam thông dịch vì đa số họ không rành Anh ngữ, chủ yếu là tôi muốn tìm bạn đồng hương. Thành phố này khá yên tĩnh, ban ngày vẫn nghe được tiếng chim hót trên cành cây cao và ban đêm chừng 4 giờ rưỡi sáng chúng đã líp chíp quấy rầy tôi rồi. Thức giấc vì tiếng chim tôi thấy tuổi già trôi qua thật nhanh và từng bước chân đi của mình cũng chậm dần.

Buổi sáng hôm đó, tôi mang theo lon nước chanh gừng vì cảm thấy cổ họng đau rát. Đặt cái lon guigoz lên bàn, tôi đã thấy thằng cha mũ nồi ngồi thu lu một góc rồi. Lão già này không ưa tôi nên ít khi chào hỏi nhau. Hôm đó Hiền lại chào tôi rôm rã và nói nhanh:

image

- Ủa, ông cũng ở K5 Vĩnh Phú sao?

A, thì ra trên cái lon guigoz tôi có khắc chữ K5-VP. Tôi gật. Lão cười nụ, méo xệnh:

- Tui ở Nghệ Tỉnh, quê hương…

Lão định nói “quê hương bác Hồ” nhưng tôi ngăn lại. Tôi không muốn nghe hết câu. Bổng tôi thấy nét xúc động trên gương mặt tối hù của gã. Lần đầu tiên, gã kéo cái mũ nồi đặt lên bàn. Mớ tóc bù xù, lốm đốm muối tiêu của gã rớt xuống vùng trán với những “luống cày” sắc nét. Chỉ có đôi mắt mang nét quả quyết, và không… hiền chút nào!

Rồi câu chuyện bắt đầu. Chúng tôi nhận ra nhau, chúng tôi là những người lính già thua trận, tù tội, xương máu, hận thù đau đớn trải dài từ Bắc xuống miền Đông Nam Nam phần từ trước 1975. Hiền nói về mình, về gia đình tan nát của mình và… nói luôn nỗi oán hận cuộc đời mà Hiền vẫn còn đeo đẵng cho đến hôm nay.

Hiền lôi tôi ra ngoài nói là đi dạo, nhưng thật tình, hắn muốn trút bầu tâm sự ôm ấp từ lâu. Đi chán mỏi chân, hai thằng già ngồi trên ghế đá bên hông khu nhà với ly cà phê nguội ngắt. Hắn nói giọng từ tốn, chậm rãi, đôi mắt mơ màng như đang sống với quá khứ không mấy vui vẻ của đời mình.


image

- Khi rời quân trường, tôi gặp người này, theo lời giới thiệu của người chị họ và kết hôn sau đó vài tháng, đây là cuộc hôn nhân gán ghép vì tôi muốn thoát ra cái gia đình “u tối” của mình. Giữa tôi và cô ấy không có thứ tình nào hết, không là tình bạn học, không là tình yêu. Anh cũng hiểu rằng giữa năm 1973 chiến tranh Việt Nam leo thang với những trận đánh ác liệt. Chúng ta là những người lính, cái chết cận kề bên lưng…

Tôi chăm chú lắng nghe, thỉnh thoảng ngắt lời Hiền:

- Theo chú, cuộc hôn nhân này không toại nguyện?

Hiền gật, nói nhanh:

- Chính thế. Gia đình nàng giàu có, muốn con gái có một tấm chồng, trong khi tôi muốn có một chổ dung thân những ngày về phép. Gia đình cha mẹ tôi không là tổ ấm, đó là ổ của bài bạc, rượu chè, cuộc sống lem luốc… Tôi muốn trốn chạy, tôi đã sai lầm. Cuộc hôn nhân không tình yêu… cho nên đổ vỡ sau đó là chuyện tất nhiên.

Tôi ngồi thừ, lẳng lặng nghe Hiền nói tiếp:


image

- Sau đó, chúng ta vào tù sau tháng 4/75 như anh biết… và vợ tôi chưa hề đến thăm tôi một lần nào. Chúng tôi có một đứa con trai, và khi tôi ra tù, bà ấy thẳng thừng đề nghị ly dị vì không chịu nỗi sự nghèo túng, vất vả. Lúc đó, đôi dép lào đứt quai hay vỏ xe đạp xì lốp cũng không có tiền mua dép hay bơm xe, thì… làm sao giữ được hạnh phúc gia đình? Tủi nhục lắm anh ơi… Ôm đứa con nhỏ, tôi phải làm đủ mọi thứ nghề đề nuôi con. Căn nhà trước đó đã thay người chủ mới. Nhờ sự cứu giúp của người bạn học cũ, cha con tôi mới sống sót được đến ngày nay!

Hiền thở dài, không nói thêm gì nữa. Tôi không biết nói gì để an ủi Hiền, chỉ vỗ vỗ vào lưng bạn và trở vào câu lạc bộ.

Từ đó chúng tôi trở thành đôi bạn rất thân. Hiền có vẻ vui tươi hơn trước. Mỗi lần đến thăm Hiền, tôi đều cảm thương cho hoàn cảnh bạn: Căn apartment nhỏ với cây đàn và chú chó Lucky thân yêu. Hiền thật sự cô độc với tuổi già hiu quạnh của mình. Có lần tôi bạo dạn hỏi Hiền:

- Qua đây hơn 20 năm, sao chú không tìm được người bạn đời khác?

Hiền cười cay đắng:


image

- Anh thử nghĩ coi, lon lá không còn, tiền bạc không có, đàn bà nào yêu cho nổi? Thật ra tôi sợ. Con chim bị đạn một lần thường sợ những cành cây cong… Thằng Hiếu bây giờ hơn 40, có vợ con ở NY city, tôi không muốn con mình bận bịu nên ở đây một mình. Trong những ngày lễ ở Mỹ này, thằng con tôi ghét nhất ngày lễ Mẹ, Mothers Day. Hiện nay bả còn ở Saigon, giàu có lắm nhưng thằng Hiếu không nhìn. Nó nói với mọi người rằng mẹ nó đã chết từ lúc nó hai tuổi. Bả đổ thừa cho hoàn cảnh bỏ chồng bỏ con. Cái đau khổ của tôi là bả lại lấy thằng cha bí thư huyện ủy!

Nếu mượn bài hát “và con tim đã vui trở lại” của Đức Huy để nói về Hiền cũng không sai chút nào. Mỗi ngày gặp nhau, tôi đều nói với Hiền về niềm tin và tìm thấy lẽ sống cho những ngày còn lại. Hiền đàn rất hay. Tiếng đàn guitar điêu luyện ấy đã trở nên thân thuộc  với tôi và mọi người khi có lễ lộc ở “day care” này. Hiền vui hơn mọi ngày, cho đến một hôm…

Tôi nói với Peter, giám đốc trung tâm tôi vắng mặt hai ngày vì phải lo thu xếp việc nhà. Tôi phải đi phi trường JFK ở NY city để đón vợ tôi. Bà ấy về Việt Nam hơn tháng nay đón cô em định cư qua Mỹ. Đơn bảo lãnh từ 2004 đến nay cô ấy mới được đến vùng đất tự do này. Hiền nói với tôi giọng vui vẻ:

- Nếu không gì bất tiện, niên trưởng cho em theo cho vui?

Tôi nghiêm nghị:

- Đi với tôi thì OK, nhưng đề nghị với cậu là bỏ đi từ niên trưởng. Tủi nhục quá mà, đau khổ quá mà niên trưởng với niên chảng gì. Cứ gọi tôi là anh Phúc phải gọn không?

Trên đường đi Hiền nói với tôi về thành phố New York mà cách đây hơn 20 năm, cha con Hiền ngơ ngác đến đây do sự sponsor của người tiểu đoàn trưởng cũ. Hiền cũng cho tôi biết gia đình người con trai đang sinh sống ở Brooklyn đường ra phi trường. Tôi nói:


image

- Cậu có muốn tranh thủ thăm con cháu không?

Hiền xua tay nói nhanh:

- Thưa không anh, chúng nó đi làm cả. Tụi nó sẽ về thăm tôi ngày lễ Fathers Day sắp tới đây.

Đến nơi trời choạng tối. Hai anh em giúp người mới đến đem hành lý ra xe. Tôi vội vã giới thiệu với Hiền:

- Đây là Ngọc, bà xã tôi, và đây là cô em tên Nguyệt.

Bỗng nhiên Nguyệt la lớn:

- Trời ơi anh Hiền, phải anh là Hiền Tân Định không?

Hiền chết trân. Một giây sau hắn gật đầu lia lịa:

- Đúng, tôi là Hiền. Hiền Tân Định đây!

Những bàn tay không rời nhau. Tôi nói mau:

- Mời mọi người lên xe. Lên xe rồi nói chuyện sau. Trời tối rồi, về đến New Jersey chắc phải chín mười giờ đêm!

Bây giờ Ngọc mới lên tiếng:

- Vậy ra hai người quen nhau sao?

Nguyệt nói dòn dã:


image

- Chị Ngọc quên sao, hồi đó văn nghệ liên trường Petrus – Gia Long – Võ Trường Toản – Trưng Vương năm em học Đệ Tam, chị Đệ Nhất Gia Long đó, anh Hiền này ở Petrus Ký đoạt giải nhất đơn ca!

Đến phiên Ngọc la vui:

- Trời đất, đó là năm 1967, em nhớ giỏi quá. Ờ ha, 50 năm rồi mọi người ơi!

Hiền rôm rã:

- Cám ơn Nguyệt vẫn nhớ tôi. Bây giờ già hết rồi, dâu biển nhiều rồi…

Nói xong Hiền thở dài:

- Bây giờ tôi già lắm rồi, Nguyệt nhớ tôi thật là giỏi. Cám ơn Nguyệt. Hồi đó hình như Nguyệt cũng đoạt giải thưởng phải không?

- Dạ em giải nhì. Cho nên em nhớ anh là vì hồi đó em “cay cú” với thằng cha Petrus!

Mọi người cười vang.

III.

Cuối tuần, gia đình các con ào về nhà vợ chồng tôi để mừng mẹ và dì từ Việt Nam mới sang, nhân thể bày tiệc mừng sinh nhật 62 của dì Nguyệt. 

Nguyệt đã hơn 60 nhưng trông bề ngoài chỉ chừng hơn 50 vì nàng độc thân không phải lo lắng tất bật chuyện chồng con.  Bà xã tôi nói rằng, Nguyệt là em kế của bà nhưng từ lúc thanh niên 20-30, nàng không hề nghe Nguyệt nói gì về bạn trai hay có quen biết và yêu đương một người đàn ông nào. 
Nguyệt chỉ mải mê học vấn và làm việc. Nguyệt có bằng thạc sĩ kinh tế và giảng dạy ở các trường đại học ở Saigon. Bây giờ, nàng hưu trí từ tuổi 55.

Một điều lạ lùng nhất là Hiền đến nhà tôi hôm nay, khác hẳn mọi ngày. Một tay ôm cây guitar và một tay ôm bó hoa hồng lớn làm cả nhà tò mò đoán già đoán non. Dĩ nhiên, hoa hồng tặng sinh nhật Nguyệt, chứ không phải tặng Ngọc, bà xã nhà tôi.

image

Mấy đứa con gái tôi cười rúc rích, ra chiều đắc thắng.

Trong bữa ăn chúng tôi chỉ nói chuyện Việt Nam, hỏi thăm sức khỏe nhau. Vợ chồng tôi bận bịu chơi với cháu ngoại, hai đứa con gái lo việc dọn dẹp dưới bếp. Hai đứa rể bận không đến được, nên khách chỉ là Nguyệt và Hiền.

Hai người này thích ca hát văn nghệ từ hồi còn đi học nên thử giọng hát hò với nhau. Hiền đàn hát thật hay. Nguyệt ngồi nghe mơ màng. Tiếng đàn, tiếng hát dứt mọi người ùa ra phòng khách vỗ tay cổ vũ. Hiền cười vui rạng rỡ nhưng có chút ngượng ngùng.

Bây giờ tôi mới ngắm kỹ Hiền. Chàng già này bữa nay sao khác hẳn. Cái mũ nồi biến mất. Mái tóc bạc cũng thế. Hôm nay sao nó thay hình đổi dạng nhanh thế: râu tóc gọn ghẽ, nhẵn nhụi, quần áo thẳng nếp, giày tây bóng loáng y như chú rể ra mắt nhà vợ. Cái gì, điều gì đã thay đổi thằng cha mà tôi từng ghét quá ghét trước đây?

Câu chuyện có lẽ dừng ở đây được rồi. Kết cục thế nào tùy độc giả. Nhưng, với con mắt của người lính già lăn lóc gió sương như tôi, tôi thấy Hiền như được hồi sinh. Người đàn ông đau khổ với tuổi già hiu quạnh như Hiền, ngày tối vào ra với con chó Lucky là bạn, với cây đàn guitar réo rắc những cung bậc bi thương, sầu não đó, đã vực dậy vì tình bạn, tình “huynh đệ chi binh” và có thể, hắn sẽ tìm được một tình yêu cuối đời? Có thể lắm chứ. Cuộc đời ơi hãy mĩm cười với bạn tôi!


image

Ban đầu, Nguyệt định ở New Jersey với chúng tôi vài tuần, sau đó, sẽ đi Cali ở với đứa cháu. Nhưng, có lẽ nàng thay đổi ý định khi tôi “bày trò” nhờ Hiền chở Nguyệt đi làm giấy tờ và những yêu cầu của người mới đến Mỹ. Cầu mong hạnh phúc sưởi ấm hai tâm hồn đơn lẻ bấy lâu!

Cám ơn “Prestige Adult Medicare Center” đã kết nối tôi và Hiền, cám ơn cái lon guigoz của một thời lao tù khổ sai tăm tối… để chúng tôi tìm đến nhau trong tình người, tình chiến hữu. Cái lon guigoz này tôi sẽ làm quà cưới nếu hai “đứa già” này trong tương lai quyết định cùng nhau “đi trọn đường trần”.



Song Lam

image

Pierre Darcourt: Những ngày sau 30-4
Việt Nam: Học càng cao, càng thất nghiệp?
Thông điệp đằng sau dấu chấm than của ông Trump
Bác tài xế taxi London
Dục tình bị bỏ quên
Tổng Thống Trump, Hoa Kỳ trở lại thời vàng son?
Phố Tây ở Việt Nam
Làm sao để 'giữ mình' an toàn trên mạng?
Cá mập và nỗi ám ảnh chết chóc
Phải Chăng Charlottesville kích động mâu thuẫn Nam...
Người Việt tị nạn ghét Tổng Thống Hoa Kỳ ?
Nhật thực ở Mỹ 2017
Thành Hồ trở thành khu đèn đỏ
Du học sinh Việt sốc vì cảnh chen lấn, chặt chém ở...
Thân phận phụ nữ ở xứ Hồi giáo
Tường cao, sông rộng, biển mênh mông!
Meo gửi các chị bán dâm Hồ Chí Minh
Truy bắt tội phạm sử dụng thiết bị bay
Biển Đen khỏa thân tại San Diego
Hội chứng thức dậy không biết mình đang ở đâu