Monday, December 30, 2019

Khi người dân đứng lên lật đổ chủ nghĩa cộng sản vào năm 1989

BM
Khoảnh khắc khi tin nhà độc tài Cộng sản Ceausescu của Romania bị xử tử được loan báo

Khi đế chế Liên Xô ở Đông Âu sụp đổ vào những tháng cuối năm 1989, tôi được cử đi đưa tin về các cuộc cách mạng đang đồng loạt diễn ra chỉ trong vòng có sáu tuần: Bức tường Berlin sụp đổ, cuộc cách mạng ôn hòa ở Tiệp Khắc (Czech), và một cuộc cách mạng bạo lực ở Romania.

BM
  
Vào ngày 1/10/1989, không ai mơ rằng vào Giáng sinh, Bức tường Berlin sẽ sụp đổ, Tiệp Khắc sẽ được tự do, và lãnh đạo chuyên quyền Nicolae Ceausescu của Romania bị lật đổ.

Hầu hết mọi người vẫn cho rằng khối Xô Viết sẽ còn tồn tại lâu dài. Tuy nhiên, trên thực tế, đây chỉ là 'ngôi nhà dựng lên từ những mảnh ghép' (house of cards) - tức một sự tồn tại không bền vững, bấp bênh.

Năm 1953, bạo loạn ở Đông Đức đã bị đàn áp một cách nhẫn tâm.

BM
  
Năm 1956, khi Hungary cố gắng ly khai, xe tăng Liên Xô đã đè bẹp cuộc cách mạng này.

Năm 1968, nhà lãnh đạo Tiệp Khắc Alexander Dubcek đã giới thiệu "Chủ nghĩa xã hội với khuôn mặt của con người" và Moscow lại gửi vào xe tăng đến.

BM
  
Nhưng đến tháng 10/1989, mối đe dọa vũ lực đã biến mất. Khi những người biểu tình xuất hiện trên đường phố Đông Đức, nhà lãnh đạo cải cách của Liên Xô Mikhail Gorbachev cảnh báo chế độ ở Đông Berlin không được nổ súng.

Tuy nhiên, sự sụp đổ của khối Xô Viết đã xảy ra một cách rất tình cờ. 

Sự sụp đổ của đế chế Liên Xô

BM
  
Vào tối ngày 9/11/1989, phát ngôn viên của Đông Đức Günther Schabowski đã có buổi họp báo như thường lệ.

Bộ Chính trị cầm quyền hy vọng sẽ xoa dịu căng thẳng bằng cách cấp thị thực cho người dân đến Tây Đức nhưng sẽ phải qua một quy trình rất chậm chạp và quan liêu. Nhưng không một ai đã giải thích điều này cho Schabowski. Tồi tệ hơn, khi vội vã đến buổi họp báo, ông ta đã sắp xếp nhầm các tài liệu về kế hoạch.

Khi một người hỏi khi nào hệ thống chính trị mới sẽ bắt đầu. Schabowski bối rối, trả lời rằng: "Ngay lập tức."

BM
  
Truyền hình Tây Đức và tất cả mọi người ở Đông Đức theo dõi tivi hôm đó đã hiểu điều này có nghĩa rằng Bức tường Berlin sẽ được mở vào tối hôm đó. Những đám đông khổng lồ quây quanh dọc bức tường và những người lính biên phòng đã cho họ đi qua.

Bức tường - biểu tượng chính của sự đàn áp của khối Xô Viết - đã không còn chia rẽ nước Đức được nữa.

BM
Người dân Tây Đức vui mừng về sự sụp đổ của chủ nghĩa cộng sản bên trên Bức tường Berlin, vào 12/11/1989

Và đêm hôm sau, chính tôi đã nhảy múa ngay bên trên bức tường đó - điều mà tôi chưa bao giờ nghĩ tới kể cả trong những giấc mơ điên cuồng nhất của tôi.

BM
Vaclav Havel vẫy tay trước đám đông ở Quảng trường Wenceslas, Prague, vào ngày 10/12/1989

Tối hôm đó, Alexander Dubcek, nhà lãnh đạo năm 1968, vốn đã bị quản thúc tại gia kể từ sau sự kiện Mùa xuân Prague, đã đến tòa nhà Melantrich nhìn ra quảng trường.

Tôi đang đứng bên cạnh Vaclav Havel khi ông ta chào đón Dubcek và, dịu dàng như một đứa con trai với một người cha già, dẫn ông ra ban công nhìn về đám đông khổng lồ.

Đám đông ồ lên trong hân hoan.

Lúc đầu, giọng Dubcek có phần run rẩy, nhưng càng về sau càng mạnh mẽ hơn: "Trước đây, ánh sáng đã từng chiếu rọi nơi đây. Chúng ta phải hành động khi ánh sáng đó chiếu lại lần nữa."

Bên dưới chúng tôi, mọi người đang bật khóc.

Tối hôm đó, tại trụ sở của phong trào Hiến chương 77 - Nhà hát Magic Lantern - tôi chứng kiến Dubcek và Havel và những người khác, ngồi trên sân khấu. Người phát ngôn của họ, Jan Urban, đã mở ngay một chai sâm banh và tuyên bố rằng, chế độ Cộng sản đã kết thúc.

Cuộc cách mạng đã kết thúc - và nó đã diễn ra hoàn toàn trong ôn hòa.

Chiếc trực thăng hết xăng

BM
  
Có lẽ viên hạt cứng nhất để đập bể luôn là Romania, nhưng thực tế, thể chế cộng sản ở quốc gia này chỉ tồn tại được khoảng một tháng sau đó.

Nicolae Ceausescu, nhà lãnh đạo Cộng sản, ngày càng trở nên chuyên chế hơn, và lực lượng cảnh sát mật của ông ta, The Securitate, cũng rất hung bạo.

Đến giữa tháng 12, những người từ nhóm thiểu số nói tiếng Hungary bị áp bức của Romania đã biểu tình trên đường phố Timisoara.

Không ai dám nói với Ceausescu về mức độ nghiêm trọng của vụ bạo loạn ở Timisoara, bởi vậy, ông ta đã không cử lực lượng đến Bucharest để đàn áp vào ngày 21/12.

Cảnh sát mật The Securitate đi cùng xe buýt với các công nhân nhà máy khiến vụ biểu tình như có vẻ đông đảo hơn. Và với sự ẩn danh của đám đông, một số người bắt đầu la ó. Ceausescu dường như bị đơ ra, miệng há hốc: ông ta chưa bao giờ bị ai la ó.

Tất cả những người xem truyền hình hôm đó đã nhìn ra điểm yếu của ông ta.

BM
Khi người Romania đứng lên chống lại chế độ chuyên quyền

Đêm đó cuộc cách mạng nổ ra. Sáng hôm sau, 22/12, Ceausescu và vợ leo lên một chiếc trực thăng khi đám đông đang đột nhập vào nơi làm việc của ông ta và đi về phía Bắc.

Nhưng phi công sau đó đã sớm hạ cánh, nói rằng trực thăng hết nhiên liệu.

Các vệ sĩ của Ceausescu rụng rời. Bà Elena, cứng rắn hơn chồng, rút súng ra và cướp một chiếc ô tô đi qua.

Cuối cùng, họ bị bắt.

Vào ngày Giáng sinh, đoàn làm phim của tôi và tôi đã quay phim trong căn hộ bỏ hoang của Ceausescu và người quản gia của ông ta đã đưa cho tôi cây bút của nhà độc tài như một vật kỷ niệm.

BM
  
Đêm đó, khi tôi chuẩn bị lên sóng truyền hình, thì nhận được tin rằng hai vợ chồng Ceausescu đã bị xử bắn.

Tôi nhanh chóng viết lại bản thảo của mình rồi ngồi nghỉ. Và đó là lúc tôi nhận ra, mình đã viết cáo phó cho Ceausescu bằng chính cây bút của ông ta.



John Simpson

BM

TT Đài Loan viện dẫn thư của sinh viên Hong Kong kêu gọi ‘Đừng tin Cộng sản'
Thế giới biến động trong năm 2019 qua ảnh
Mỹ vĩ đại _ Tàu cộng lụn bại _ CNXH quái thai thảm bại
Mẹo ăn không tăng cân mùa Tết
Bảy cảm xúc mãnh liệt ở HK năm 2019
Bị trầm cảm ở nơi 'hạnh phúc nhất thế giới'
Nhìn lại những chiến thắng thực của TT Donald Trump năm 2019
Cuộc chiến vô hình _ Robert Spading viết về Trung cộng
10 sự kiện thế giới nổi bật trong năm 2019
Mắm tôm _ “người thì xua đuổi, kẻ lại thèm thuồng”
Giáng Sinh là một mầu nhiệm thuộc phạm trù đức tin tôn giáo
Giải mã về ẩn số cha Giuse Trần Đình Long
Các ni cô ở Sri Lanka và cuộc chiến giành giấy tờ tùy thân
Khi sự hoan ái lên ngôi trong nghệ thuật
TT Trump bị đàn hặc
10 bất ngờ về kinh tế tiểu bang Texas của Mỹ
Vũ khí công hiệu của người biểu tình Hong Kong
Ngôi sao thể thao quốc tế chỉ trích TC về người Uighur
Một thời cà phê Sài Gòn
Tình Người Biết Ơn _ Human Love for Gratitude

No comments:

Post a Comment