BM

Wednesday, December 31, 2014

Giai thoại về khúc nhạc GiaoThừa

Chỉ còn ngày hôm nay, chúng ta sẽ giã biệt năm 2014... Kính mời quý bà con bạn hữu nghe khúc nhạc giao thừa AuldLang Syne/ Ce N'est qu'un Au-revoir, và xem lại tóm lược phim Waterloo Bridge/La Valse Dans L'Ombre với bài hát Auld Lang Syne làm nhạc nền cho toàn bộ cuốn phim.

Những tài liệu này sưu tầm từ nhiều links các websites, xin chia sẻ, coi như lời giã biệt năm cũ 2014 để đón mừng năm mới 2015, với lời chúc mọi sự lành...

http://nguyentran.org/TH/Nhac/AuldLangSyne2.mp3

Ở Hoa Kỳ, dân chúng vào nửa đêm giao thừa dương lịch thường thức khuya để xem TV Chương Trình đón năm mới ở Quảng Trường Time Square ở New York, chủ đích là coi cảnh dân chúng theo dõi quả cầu tụt xuống theo 12 tiếng chuông đồng hồ để rồi tưng bừng hát mừng một năm mới bằng bài hát Auld Lang Syne.

Rất nhiều người Việt Nam thắc mắc chung quanh bài hát này vì họ quen nghe điệu hát quen thuộc nầy qua bài hát Tạm Biệt hay Ce n'est qu'un au-revoir! mỗi khi chia tay bãi trường hay tan Lửa Trại Hướng Đạo. Điệu hát này con nít Việt Nam nhại ý đổi lời là: Ò e, con ma đánh đu, Tạc zăng nhảy dù Zôrrô bắn súng! chết cha con ma nào đây, thằng Tây hết hồn, thằn lằn cụt đuôi".

Điều rất lạ thứ nhất là, dù là thiên hạ không biết chút xíu gì về tiếng Tô Cách Lan, nhưng điệu nhạc của nó bình dị quyến rũ thấm dễ dàng vào tâm trí khiến người ta nghe vài lần là thuộc ngay, có thể nói hát mà không hiểu lời ca nhưng cảm thấy hay, điều này thật lạ lẫm.

Kỳ thực, bài này gốc gác từ xứ Tô Cách Lan nhưng lại mang rất nhiều cái lạ. Chữ Auld Lang Syne nếu dịch ra tiếng Anh là Times Gone by nghĩa là nói theo tiếng Việt là Cái thủa năm xửa năm xưa, mà nói theo giọng Nam kỳ xứ Việt là Hồi Nẵm.

Cái lạ lớn thứ hai là bài hát này được phổ biến hầu như khắp hoàn cầu nhưng lại được hát vào những dịp khác nhau.

Và cái lạ thứ ba là nguyên thủy của bài hát là dùng để ''mừng đón'' một điều vui mới đến, nhưng về sau nó lại được sử dụng để ngậm ngùi ''tiễn đưa'' một điều luyến tiếc.

Bài Auld Lang Syne ban đầu là do Thi Sĩ trứ danh của xứ Tô Cách Lan tên là Robert Burns chuyển ký và in ra dựa vào một bài du ca dân dãcủa xứ này. Robert Burns đưa ra một bản chép của bài ca nguyên thủy đến Viện Bảo Tàng Anh với câu ghi chú: "Bài hát sau đây, một bài hát rất cổ, cổ nhất trong những bài xưa cổ và chưa bao giờ được in ra và ngay dù xuất hiện dưới dạng bản thảo cho đến lúc tôi ghi ra từ tiếng hát một cụ già, điều này đã đủ khiến cho người ta tin cậy".

Nhưng điệu ca mà ông Burns chuyển ký ra không phải là điệu hát ngày nay.

Auld Lang Syne dịch theo từng chữ Tô Cách Lan ra Anh ngữ là Old Long Since, được Robert Burns dịch là Times Gone By. Nói theo tiếng Việt, tôi nghĩ thích hợp hơn cả dịch là ''Năm xưa, năm xửa, năm xưa''.

Đại ý của bài Ca Dao Tô Cách Lan này là hai người bạn thân rất lâu không gặp nhau rồi rủ nhau nhậu bia, nhậu rượu, nhưng với điều kiện tiền ai nấy trả. Hai ông cùng lè nhè nhắc lại bao nhiêu chuyện cũ thuở năm xưa năm xửa như: Nào là cùng nhau leo đồi, nào là cùng nhau lội suối...Cứ nhắc xong một kỷ niệm thì họ lại cùng nâng ly nốc cạn. Uống cho đến say thì thôi.

Lời ca Việt tếu Ò e con ma đánh đu đúng âm điệu nguyên thủy vì ngườiTô Cách Lan đã dùng cây kèn bagpipe để thổi.

Theo phong tục cổ truyền của xứ Tô Cách Lan, người dân đã hát bài này vào dịp Giao Thừa Năm Mới hay Hogmanay.

Người phổ biến bài này bằng cách chơi nó vào dịp Giao Thừa Tết Dương Lịch trong những buổi phát thanh thường niên kể từ năm 1929 là Nhạc Trưởng Guy Lombardo.

Bài Auld Lang Syne rõ ràng tỏ sự vui mừng gặp lại nhau sau bao nhiêu năm xa cách, nâng ly nhắc lại chuyện xưa. Áp dụng vào tiệc rượu Tất Niên Giao Thừa thì rất đúng, vì đây là dịp sum họp bè bạn. Nhưng khi nó lan truyền ra các xứ khác, thì nó được hát với cách áp dụng rất khác nhau.

* Ở Đài Loan, bài này hát vào dịp sinh viên tốt nghiệp và đám tang, tượng trưng cho sự chấm dứt hay vĩnh biệt.

*Ở Nhật, vài tiệm siêu thị chơi bản này để nhắc nhở khách hàng giờ đóng cửa.

*Ở Anh Quốc, bài này cử vào lúc bế mạc của Đại Hội thường niên về Mậu Dịch.

* Ở Hàn Quốc, trước khi có bài Quốc Thiều Aegukga (Ái Quốc Ca) hiện nay, thì họ dùng điệu này làm Quốc Thiều với lời tiếng Hàn.

Trường hợp xứ Maldives cũng giống vậy: Đó là bản Gaumii Salaam nhạc Auld Lang Syne với lời đặt theo thổ ngữ.

* Ở Ấn Độ, trong Quân Lực xứ này, khi tiễn toán quân Tân Binh tuyển mộ diễn hành rời khán đài, thì bài này cử lên và toán lính phải đi thật chậm.

* Dân Việt Nam còn nhớ bài Auld Lang Syne cũng được vào phim ảnh như là nhạc chủ đề như cuốn phim La Valse dans l'Ombre/Điệu Luân vũ trong Bóng mờ với Robert Taylor và Vivien Leigh. Mời xem một đoạn trong phim:

https://www.youtube.com/embed/eG3afAIi6IQ

Tết Tây, Tết Tàu, Tết nào là tết ta?

http://baomai.blogspot.com/2014/01/tet-tay-tet-tau-tet-nao-la-tet-ta.html

Việt Nam ra mắt Học viện Khổng Tử

http://baomai.blogspot.com/2014/12/viet-nam-ra-mat-hoc-vien-khong-tu.html

Vài lời về Khổng Tử và Học viện Khổng Tử

http://baomai.blogspot.com/2014/12/hom-2712-hoc-vienkhong-tu-chinh-thuc.html

Kiêng mỡ, đúng hay sai?

http://baomai.blogspot.com/2014/12/kieng-mo-ung-hay-sai.html

The Interview: Phim ám sát Kim Jong-un

http://baomai.blogspot.com/2014/12/the-interview-phim-am-sat-kim-jong-un.html

Màu cà vạt nói gì về con người bạn?

http://baomai.blogspot.com/2014/12/mau-ca-vat-noi-gi-ve-con-nguoi-ban.html

Đêm Havana & Ngày Hà Nội

http://baomai.blogspot.com/2014/12/em-havana-ngay-ha-noi.html

Lễ Giáng Sinh ngày càng phổ biến tại Việt Nam

http://baomai.blogspot.com/2014/12/le-giang-sinh-ngay-cang-pho-bien-tai.html

Vatican: Thuốc đắng dã tật?

http://baomai.blogspot.com/2014/12/vatican-thuoc-ang-da-tat.html

Sony công chiếu phim bị Bắc Hàn lên án

http://baomai.blogspot.com/2014/12/sony-cong-chieu-phim-bi-bac-han-len-an.html

Nước Mỹ: thiên đường hạ giới

http://baomai.blogspot.com/2014/12/nuoc-my-thien-uong-ha-gioi.html

Các đóng góp của Tòa Thánh trong diễn trình bình t...

http://baomai.blogspot.com/2014/12/cac-ong-gop-cua-toa-thanh-trong-dien.html

Quân đội của Đảng hay của Nhân dân?

http://baomai.blogspot.com/2014/12/quan-oi-cua-ang-hay-cua-nhan-dan.html

Chuyện đời

http://baomai.blogspot.com/2014/12/chuyen-oi.html

Babysit: "mang lại niềm vui cho người khác"

http://baomai.blogspot.com/2014/12/babysit-mang-lai-niem-vui-cho-nguoi-khac.html

Nhà văn Bùi Ngọc Tấn qua đời

http://baomai.blogspot.com/2014/12/nha-van-bui-ngoc-tan-qua-oi.html

Crimea: không còn là niềm vui cho dân Nga !

http://baomai.blogspot.com/2014/12/crimea-khong-con-la-niem-vui-cho-dan-nga.html

Hoa Kỳ - Cuba đang tiến tới nối lại bang giao

http://baomai.blogspot.com/2014/12/hoa-ky-cuba-ang-tien-toi-noi-lai-bang.html

Việt Nam, Cuba vẫn như ta với mình?

http://baomai.blogspot.com/2014/12/viet-nam-cuba-van-nhu-ta-voi-minh.html

Nghề làm “ tượng sống ” trên đường phố Châu Âu

http://baomai.blogspot.com/2014/12/nghe-lam-tuong-song-tren-uong-pho-chau.html

Nạn nhân của cơn sốt thẩm mỹ Hàn Quốc

http://baomai.blogspot.com/2014/12/nan-nhan-cua-con-sot-tham-my-han-quoc.html

Tiếp tục suy nghĩ về những vụ bắt bớ gần đây

http://baomai.blogspot.com/2014/12/tiep-tuc-suy-nghi-ve-nhung-vu-bat-bo.html

Thị trấn với hàng trăm mỹ nữ 'khát chồng'

http://baomai.blogspot.com/2014/12/thi-tran-voi-hang-tram-my-nu-khat-chong.html

LOẠN

http://baomai.blogspot.com/2014/12/loan.html

Vì sao cần cảnh giác với viện Khổng tử?

http://baomai.blogspot.com/2014/12/vi-sao-can-canh-giac-voi-vien-khong-tu.html

Vì sao dối trá ?

http://baomai.blogspot.com/2014/11/vi-sao-doi-tra.html

Monday, December 29, 2014

Vài lời về Khổng Tử và Học viện Khổng Tử

Hôm 27/12, Học viện Khổng Tử đã chính thức được thành lập tại trường Đại học Hà Nội để “thúc đẩy việc nghiên cứu, giảng dạy tiếng Trung Cộng, góp phần củng cố và phát triển quan hệ Việt – Trung”, theo lời vị Hiệu trưởng.

Cá nhân tôi, tôi không ủng hộ việc này. Bởi như nhiều người đã tìm hiểu, Học viện Khổng Tử không đơn thuần nhằm “quảng bá tiếng Trung Cộng”. Ở Âu Mỹ, các học viện này đã có những hoạt động như đả phá Pháp Luân Công, kỳ thị tín ngưỡng (Đại học McMaster, Canada), cổ động sinh viên ủng hộ Trung Cộng trấn áp Tây Tạng (Đại học Waterloo, Canada), không cho sinh viên bàn luận về vấn đề Tây Tạng, hạn chế ngôn luận (Đại học Chicago, Mỹ)… Đó cũng chính là nguyên nhân chính khiến một loạt các nước Âu Mỹ tẩy chay học viện này.

Tư tưởng của Khổng Tử bị nhiều chính thể bẻ cong

Hiện nay, xét riêng số Học viện Khổng Tử đặt tại các trường đại học trong khu vực, Hàn Quốc có 17 viện, Nhật Bản có 13, Thái Lan có 12, Indonesia có 7, Philippines có 3, Singapore có 2. Đây là lần đầu tiên, Học viện Khổng Tử đặt tại Việt Nam. Mặc cho những phản ứng muôn hình muôn vẻ của người Việt trong ngoài nước, đây là câu chuyện đã rồi, và là câu chuyện trên bàn tròn của những người anh em cộng sản hai nước. Việc thiết thực có thể làm hiện nay là theo dõi sát sao động tĩnh của học viện này, và phản ứng kịp thời khi nó có những hoạt động can thiệp nằm ngoài bổn phận.

Tuy nhiên, tôi muốn lưu ý mấy điểm dưới đây, hầu mong những người phản đối Học viện Khổng Tử hiểu rõ hơn mình đang phản đối thứ gì, tư tưởng gì.

Khổng Tử của đời thật và sau khi bị các chính thể lợi dụng

Bản thân Khổng Tử là người chính trực, nghiêm túc, kiên trì đến độ đáng thương, “biết đạo không thể thi hành mà vẫn làm”. Ông ta không được trọng dụng ngay khi còn sống. Trong bối cảnh văn hóa suy đồi, chính trị băng hoại thời Xuân Thu, tinh thần chấn hưng lễ nghĩa, quảng bá học thuật của Khổng đã khiến ông nửa đời lang bạt các nước như ‘con chó mất nhà’ theo cách ví của Tư Mã Thiên.

Vào thời Hán, lần đầu tiên, đạo Khổng được trọng dụng. Nhưng tư tưởng nguyên sơ của Khổng đã bị uốn bẻ theo những cách thức khác nhau, trải qua các triều đại khác nhau. Hán Nho khác Đường Nho, Tống Nho, Minh Nho... Tương tự, tư tưởng Nho giáo trải qua các triều Lý, Trần, Hồ, Lê, Nguyễn tại Việt Nam cũng không đồng nhất. Có thể đơn cử khái niệm Tam tòng tứ đức, thứ chuẩn mực đạo đức đối với phụ nữ này là do các nhà Nho Trung Cộng thời Tống Minh cổ xúy. Bản thân Khổng Tử chưa một lần nói đến việc đàn bà phụ nữ phải giữ trinh tiết. Vậy nên có thể nói, có một Khổng Tử của đời thật, nhưng có nhiều Khổng Tử của các chính thể lợi dụng. Tư tưởng của Khổng có nhiều điều hay, cũng có nhiều hạn chế.

Nhưng trước khi hiểu rõ con người, tư tưởng Khổng thì đừng vì phản đối Học viện Khổng Tử mà vội quy chụp tư tưởng đó là thứ “bốc mùi”, gọi Khổng Tử là “thằng”!

Chính quyền Trung Cộng tiến hành cách mạng văn hóa vào những năm 1966. Trong thời kỳ này, tư tưởng Khổng bị lên án gay gắt. Tượng Khổng trong Khổng Miếu Sơn Đông bị dán lên dòng chữ ‘Thằng khốn nạn hàng đầu’, rồi bị kéo đổ, đập nát. Hồng vệ binh định đào mả Khổng, nhưng nhanh chóng bị can ngăn.

Và giờ đây, khi nền chính trị, tư tưởng của Trung Cộng không đủ sức hút đối với thế giới, càng không phải giá trị phổ quát. Họ bám víu và giương chiêu bài quảng bá văn hóa; họ dùng Khổng Tử làm công cụ chính trị. Bởi vậy đừng nghĩ đơn giản rằng, Học viện Khổng Tử là nơi truyền bá đạo Khổng. Trung Cộng không có tư cách đó.

Văn hóa Trung Hoa và chính quyền Trung Cộng

Không thể phủ nhận sức ảnh hưởng lan tỏa của văn hóa Trung Hoa trong quá khứ đối với các nước láng giềng, đặc biệt là Việt Nam, Hàn Quốc và Nhật Bản. Tạm không bàn đến vấn đề bản quyền của các thành tố văn hóa tương đồng giữa Trung – Hàn – Việt. Bằng vào những tư liệu hiện có, có thể thấy các chính thể quân chủ Việt Nam đã từng chủ động sử dụng Hán văn làm ngôn ngữ hành chính, thi cử, sáng tác văn học, từng châm chước chế độ lễ nghi, áo mũ, phong tục của các triều đại Trung Hoa; từng tự phụ là ‘cõi văn hiến không kém Trung Cộng’; và khi Trung Cộng bị cai trị bởi những tộc người Mãn, Mông, lại tự nhận là quốc gia gìn giữ văn minh Hoa Hạ chính thống. Bất kỳ thứ văn hóa ngoại lai nào khi được du nhập vào dị vực đều bị bản địa hóa, bởi vậy khi văn hóa Hán đã hòa vào văn hóa Việt, trở thành một phần của văn hóa Việt thì đừng vì ghét Trung Cộng mà quay lại cầm dao tự xẻo thịt mình!

Sau Cách mạng văn hóa, văn hóa Trung Cộng đã xuống dốc. Trí thức Trung Cộng đương đại lưu truyền câu nói “sau Tống không còn Trung Cộng, sau Minh không còn Hoa Hạ, sau Mãn không còn Hán tộc, sau Cách mạng văn hóa không còn đạo đức”. Và trong mắt tôi, văn hóa Trung Cộng đương đại là một sản phẩm què quặt. Bởi vậy, hãy nhìn nhận cho rõ thứ văn hóa Trung Cộng quảng bá là văn hóa gì, tư tưởng gì, đừng tóm tất cả mọi thứ vào một khái niệm đơn nhất là ‘văn hóa Tàu’!

Tiếng phổ thông Trung Cộng và ngữ văn Hán Nôm

Hiển nhiên, nội dung quảng bá của Học viện Khổng Tử là tiếng phổ thông Trung Cộng, tức thứ ngôn ngữ sống, lấy ngữ âm phương Bắc làm chuẩn, sử dụng bộ văn tự đã được giản lược sau năm 1949. Còn ngữ văn Hán Nôm là một thứ ngôn ngữ chết (tử ngữ), được người Việt Nam sử dụng để ghi chép, thi cử v.v. trước thế kỷ 20.

Chữ Hán được sử dụng tại Việt Nam ngót 2000 năm. Trong quá trình du nhập, truyền bá, cho đến ngày hôm nay, người Việt có một hệ thống cách đọc chữ Hán riêng biệt (thiên địa, nhật nguyệt v.v. thay vì /tian di/, /ri yue/). Nhiều chữ Hán được người Việt viết theo lối riêng, có những kết cấu, hình thể riêng, tương tự như trường hợp chữ Hán của Nhật Bản. Vào khoảng thời Lý Trần, người Việt mượn cách đọc của chữ Hán để ghi âm tiếng Việt, tạo ra một hệ thống chữ mới gọi là chữ Nôm. Về ngữ pháp, người Việt cũng như người Trung, Hàn, Nhật trước đây sử dụng ngữ pháp Hán văn cổ đại (một thứ tử ngữ, gọi là văn ngôn), mà không dùng lối nói khẩu ngữ đương đại. Văn tự Hán Nôm được diên dụng tại miền Bắc đến năm 1956 trước khi Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tiến hành cải cách giáo dục, và tại miền Nam đến năm 1975 trước khi Việt Nam Cộng hòa diệt quốc.

Học tiếng Trung hiện đại chắc chắn không thể đọc hiểu hoành phi, câu đối, sách vở do người Việt trước thời Nguyễn viết. Còn trong bối cảnh hiện đại, nếu học một lượng chữ Hán Nôm cơ bản, có thể hiểu sâu hơn về tiếng Việt. Bởi vậy, khi phản đối Học viện Khổng Tử thì đừng bài xích văn tự Hán Nôm, đừng coi nó là thứ chữ lạ, và đừng nâng cao quan điểm rằng, một ngàn năm Bắc thuộc mới sắp bắt đầu, Việt Nam sẽ quay trở lại dùng chữ Hán. Cần phải hiểu rõ, chữ Hán là chữ Hán nào. Chữ Hán của người Việt hay chữ Hán của Trung Cộng.

Việc thoát Trung là thoát ở sự lệ thuộc chính trị, kinh tế, ở những thứ văn hóa thô bỉ, quê mùa tập nhiễm từ Trung Cộng đương đại, chứ không phải tẩy chay bất kỳ nét văn hóa hay đẹp nào chỉ cần biết nó có nguồn gốc Tàu!

Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả, người viết cuốn sách khảo cứu Ngàn năm áo mũ (2013).

Chú thích ảnh Khổng Tử (từ trên xuống dưới, trái qua phải):

1. Hình tượng Khổng Tử của Trung Cộng thời Minh.

2. Hình tượng Khổng Tử của Việt Nam thời Lê.

3. Hình tượng Khổng Tử của Hàn Quốc thời Joseon.

4. Hình tượng Khổng Tử của Nhật Bản thời Edo.

5. Hình tượng Khổng Tử của Việt Nam Cộng hòa đặt tại Miếu Khổng Thánh (chụp năm 1969), nay là đền Hùng trong Thảo cầm viên, Sài Gòn. Pho tượng đã bị di dời.

6. Tượng Khổng Tử tại Khổng Miếu Sơn Đông bị dán lên dòng chữ Thằng khốn nạn hàng đầu, trong thời Cách mạng Văn hóa (1966 - 1976).

7. Tượng Khổng Tử đặt tại Thiên An môn năm 2011, bị di dời chỉ sau 100 ngày. 8. Biếm họa chân dung Khổng Tử sau khi chính quyền Trung Cộng dựng lên Học viện Khổng Tử.

Trần Quang Đức

*****

BM: Vì sao cần cảnh giác với viện Khổng tử?

Dec 08, 2014

Việt Nam cần 'thận trọng, cảnh giác' với các 'ý đồ, mục đích' trong chiến lược kết hợp 'sức mạnh cứng' với 'sức mạnh mềm' của Trung Cộng qua các dự án như 'Học viện Khổng tử', theo ý kiến nhà nghiên cứu văn hóa và ...

BM: Việt Nam ra mắt Học viện Khổng Tử

Dec 28, 2014

Theo tờ Nhân dân Nhật Báo của Trung Cộng, hiện có khoảng hơn 400 Viện Khổng Tử do Trung Cộng tài trợ đặt tại các trường đại học trên toàn thế giới, trong đó có cả Mỹ và nhiều nước châu Phi. Việt Nam đã chính thức ...

BM: Canada bỏ phiếu đóng cửa Viện Khổng Tử

Nov 01, 2014

Khu vực giám sát trường học lớn nhất Canada đã bỏ phiếu về việc cắt đứt với Viện Khổng Tử của Trung Cộng. Trước đó nhiều trường đại học ở Mỹ cũng đã làm vậy. Một giáo sư cho rằng Viện Khổng Tử đang được nhìn ...

BM: Trí thức Mỹ nói không với Học Viện Khổng Tử của ...

Jun 18, 2014

Nỗ lực ngoại giao văn hóa của Trung Cộng mới đây gặp phải một thất bại lớn với việc Hiệp hội Giáo sư Đại học Hoa Kỳ (AAUP) hối thúc các trường đại học Tây phương cắt đứt quan hệ với Học Viện Khổng Tử. Trong một ...